„Betri hross styrkja stöðu kynsins erlendis“

Guðmundur Viðarsson, eða Mummi í Skálakoti eins og hann er jafnan kallaður, hefur komið á laggirnar Stóðhestastöð Íslands sem hóf útflutning á frosnu sæði á síðasta ári. Þótt margir óttist að verið sé að selja erfðasilfrið úr landi, telur Mummi að tæknin sé nauðsynlegur hvati sem muni neyða íslenska hestaheiminn til að sækja fram í markaðsmálum, menntun og úrvinnslu.

Umræðan í íslenska hestasamfélaginu er gagnrýninn á starfsemi Mumma. Með því að bjóða upp á bestu hestana í „skömmtum“ sé verið að draga úr þörf erlendra kaupenda á að fjárfesta í hrossum frá Íslandi. Mummi gefur lítið fyrir þessar hrakspár og telur að Íslendingar eigi fremur að líta á erlenda ræktendur sem samstarfsaðila í baráttunni við önnur hrossakyn. „Ef við ætlum að stækka kökuna, þá gerum við það ekki með því að halda vörunni frá fólki,“ segir hann ákveðinn.

Hann telur að frekar en að verja gömul markaðstól eigum við að nota þessa tækni til að ýta okkur lengra. Með því að gera bestu hestana aðgengilega úti í heimi, neyðist íslenski hestaheimurinn til að skilgreina sérstöðu sína upp á nýtt og sækja fram.

Úrvinnslan og menntun sem lykill að árangri

Einn af umræðupunktum Mumma snýr að því hvers vegna íslenski hesturinn nær sjaldnast sömu hæðum erlendis og hér heima hvað gæði varðar á kynbótabrautinni. Hann telur að vandinn sé ekki skortur á gæðahrossum erlendis heldur skortur á „úrvinnslu“, það er þjálfun og reiðmennsku. „Genatískt eru hrossin úti ekkert langt á eftir okkur; við höfum selt frábær hross út í áratugi. Munurinn liggur í úrvinnslunni, útskýrir hann. Mummi varpar fram þeirri hugsun að ef við myndum dreifa okkar bestu knöpum um allan heim og skylda þá til að starfa þar í tuttugu ár, þá myndu hrossin erlendis koma miklu betur fram og hljóta hærri dóma.

„Mitt markmið er að nota sæðisútflutning til að stækka markaðinn, gagnvart öðrum kynjum, og þá verðum við að auka þekkingu og færni knapa erlendis. Mummi telur að Hólaskóli sé of lokaður og það hamli okkur í markaðssókn. „Það hryggir mig að stofnun á háskólastigi krefjist þess enn að allir séu fullfærir í íslensku til að nema fagið,“ segir hann og bendir á að íslendingar sem fara í háskólanám erlendis geti flestir tekið sitt nám á ensku.  Hann telur að Hólar eigi að þjónusta allan heiminn og bjóða upp á nám á ensku. Með því að opna skólann yrði til nýr markaður fyrir íslenska þekkingu sem myndi styðja við samkeppni okkar við önnur hestakyn.

Betri hross styrkja stöðu okkar erlendis

Að mati Mumma er aðgangur að úrvals erfðaefni lykilatriði í því að halda íslenska hestinum samkeppnishæfum sem fjölskyldu, keppnis- og tómstundahesti. Hann bendir á að erlendir aðilar hafi oftast nær val um mörg hrossakyn og íslenski hesturinn sé þar í samkeppni við „stóru hestana“. „Við þurfum að gera fólki kleift að rækta betri hross úti, því eftir því sem fólk kynnist betri íslenskum hrossum, þeim mun líklegra er að kynið verði fyrir valinu,“ segir hann. Með því að nota frábæra stóðhesta til að framleiða betri hesta fyrir almenna knapa erlendis, skapast jákvæð hringrás þar sem betri hestar kalla á meiri áhuga og stækki kökuna fyrir alla þá sem rækta íslensk hross.

Þótt reksturinn sé dýr og áhættusamur og Mummi viðurkenni fúslega að hann sé að tapa peningum eins og er, þá sér hann frystinguna sem dýrmæta fjárfestingu í framtíðinni. Áhersla hans er á gæði sæðisins, enda sé það númer eitt að varan skili raunverulegu folaldi. Hann sér frystinguna einnig sem dýrmæta leið til að varðveita erfðaefni úr topphestum sem gætu annars glatast falli þeir frá.

Þurfum að hugsa markaðinn upp á nýtt

Þegar horft er til framtíðar veltir Mummi fyrir sér hvernig markaðurinn muni þróast og hvort íslenskir ræktendur séu orðnir of hallir undir ríka kúnna sem kaupa stóðhesta á hundrað milljónir og þess í stað eigi venjulegt fólk ekki orðið efni á hrossum frá Íslandi með tilheyrandi þrengingu á markaði. „Við höfum hagnast á því að íslenski hesturinn hafi verið tiltölulega ódýr. Það er markaðslegt umhugsunarefni hvort við viljum einblína á elítuna og reyna að selja öllum stóðhesta eða hryssur á tugi milljóna eða halda áfram að þjónusta þennan breiða hóp fólks, sem hefur verið okkar aðalsmerki,“ segir hann.„Þar skipti mestu að fólk komist í kynni við góða hesta og hrífist af íslenska hestinum fyrir gæði hans og geðprýði”.

Markmiðið með Stóðhestastöð Íslands er því ekki að selja „erfðasilfrið“ til hæstbjóðanda, heldur að tryggja að íslenski hesturinn sé áfram ákjósanlegasti kosturinn fyrir hestafólk um allan heim. Með því að styrkja „útjaðrana“ með úrvals erfðaefni, telur hann að við séum að byggja upp sterkara hestasamfélag til lengri tíma.

Hvort útflutningur á frosnu sæði verði til þess að minnka markað fyrir sölu á hrossum til erlendra aðila eða neyða íslenska ræktendur til að verða enn færari í úrvinnslu og markaðsmálum, líkt og Mummi heldur fram, getur tíminn einn leitt í ljós.