Málið mikla
Á kynbótasýningunni á Selfossi nú í vikunni gerðist sá atburður að í dómhúsinu hafði hljóðkerfi verið sett þannig upp að áfram hreyrðist í útvarpi það sem fram fór þó svo að slökkt hefði verið á rásinni sem gekk út til hátalarakerfisins. Vegna þessa gátu gestir og gangandi heyrt hvað fram fór á milli dómara í dómpalli. Þar inni voru þau Elsa Albertsdóttir, Jón Vilmundarsson og Magnús Lárusson að störfum. Þetta gekk á meðan hrossin í þessu fyrsta holli voru dæmd og töldu þeir sem á hlýddu Magnús tala heldur frjálslega um knapa, ræktun og önnur mál sem mörg hver tengdust því sem fram fór á brautinni. Einnig er talað um þátttöku, eða þátttökuleysi hinna dómaranna sem í dómpallinum voru.
Í kjölfar þessa hefur mikil umræða verið meðal hrossaræktenda og annarra sem láta sig hrossaræktina varða. Kölluðu sumir jafnvel eftir afsögn Magnúsar, öðrum fannst að formaður Fagráðs í greininni og eða aðrir forustumenn hefðu átt að stíga fram og leysa Magnús frá störfum.
Magnús hefur nú komið með yfirlýsingu þar sem hann biðst afsökunar á framferði sínu og hefur vikið frá dómsstörfum að svo komnu máli.
yfirlýsinguna má sjá í heild sinni hér.
„ Á kynbótasýningu á Selfossi nú í vikunni urðu mér á alvarleg mistök. Lét ég orð falla sem eru algerlega óásættanleg fyrir mann í minni stöðu. Ég biðst innilegrar afsökunar á framferði mínu. Ég hef ávallt í mínum störfum gætt hlutleysis við dómstörf og metið hvert hross eins og það hefur komið fyrir í dómi hverju sinni. Friður verður að ríkja um dómstörf kynbótahrossa og traust á því starfi sem þar fer fram. Mín afglöp eru þess eðlis að því trausti er nú ógnað. Mín persónulegu mistök mega ekki verða til þess að að kasta rýrð á það starf. Ég mun því víkja til hliðar í dómstörfum kynbótahrossa að svo komnu máli og ítreka jafnframt afsökunarbeiðni mína til allra þeirra sem hlut eiga að máli,“
Oft á tíðum magnast sögur sem þessar og stutt er í að Gróa á Leiti spinni við söguna og að hún fjarlægist sannleikann á hvorn veginn sem er.
Þeir sem blaðamaður Eiðfaxa hefur heyrt í sammælast margir um að meint umtal hafi beinst að Björk frá Litlu-Tungu, Þóroddi frá Þóroddsstöðum og knapanum Páli Braga Hólmarssyni en misjafnt virðist þó vera hvað menn segist hafa heyrt sagt um fyrrnefnda. Sumir telja þetta hafa verið saklaust en óvarlegt tal en öðrum finnst að djúpt hafi verið í árinni tekið. Einnig hefur heyrst að til séu upptökur af „útsendingu“ þessari og hefur blaðamaður heimildir fyrir því að forystumenn hrossaræktarinnar hafi nú þegar kallað eftir þeim en enn ekki fengið þær og því erfitt að fullyrða hvað nákvæmlega fór fram.
Nú um áramót tók til starfa nýtt fyrirtæki sem nefnist Ráðgjafamiðstöð Landbúnaðarins (RML) og er það nú á ábyrgð þessa fyrirtækis sem er í eigu Bændasamtaka Íslands að sjá um framkvæmd kynbótasýninga á landinu öllu. Því hefur afskiptum Búnaðasambanda víða um land og Bændasamtakanna af kynbótasýningum verið hætt og Guðlaugur Antonsson sem áður var Landsráðunautur er í dag ábyrgðarmaður fagnefndar hrossaræktar en hann hefur engin mannaforráð heldur eru þau á ábyrgð Fagstjóra búfjárræktarsviðs Gunnfríðar Elínar Hreiðarsdóttur að ráða menn og reka.
Fagráð tekur mál sem þetta fyrir berist ráðinu erindi en til þess þarf að tilkynna/kæra mál sem þetta. Fagráð getur þá gefið sitt álit á málinu. Kristinn Guðnason formaður fagráðs segist vera sáttur við það hvernig Magnús brást við. „Hann auðvitað fann það hjá sjálfum sér að hann hefði brotið af sér og bæri að taka þeim afleiðingum og gerði það. Bæði með því að biðja fólk afsökunar og viðurkenna sín mistök og jók þar með trúverðugleika afsökunarbeiðninnar með því að víkja úr dómstólnum. Það er ljóst að hann dæmir ekki í sumar. Ég vil að það komi þó skýrt fram að þetta er auðvitað eitthvað sem ég er ekki ánægður með. Almennt þurfa dómarar þó að ræða málin og eru ekki alltaf sammála um einkunnina 8 eða 7,5. Þeir verða að fá að kryfja málin til mergjar og það er ekki hægt nema með orðum. Það er í rauninni bara sú vinnuregla sem dómarar eiga að viðhafa“. Kristinn segir það lærdómsríkara og í rauninni málefnalegra að dómar séu opnari og fólk fái að heyra það sem fram fer í dómpalli. Áhorfendur þurfa þó að muna að það er ekki endilega versti dómarinn sem segir lægstu töluna.
Hvort um gengisfellingu kynbótadóma sé að ræða vegna þessa einangraða atviks er kannski full djúpt í árinni tekið en samt er ljóst að dómarar og aðrir opinberir eða hálfopinberir starfsmenn skulu ávalt gæta hlutleysis. Óvarlegt tal eða dónaleg framkoma lætur starfsmenn eins og kynbótadómara rýrir réttmæti dóma þeirra enda er trúverðuleki kerfisins einn dýrmætasti þáttur þess.
Ræktendur eiga að geta komið til kynbótadóma fullvissir þess að fá sanngjarna og óhlutdræga meðferð sama hver knapinn, ræktandinn eða kyn mætir til dóms. Hugsa verður um heildarhagsmuni kerfisins þegar mál sem þessi eru rædd og skipta þá einstaka menn, hestar eða dómarar minna máli en trúverðuleiki dómanna í heild sinni.
