Óvissa um framtíð blóðmerahalds

Mikil óvissa ríkir nú um framtíð blóðmerahalds á Íslandi, en leyfi fyrirtækisins Ísteka til blóðtöku úr fylfullum hryssum rann út síðasta haust. Samkvæmt nýlegum fréttum RÚV og Vísis er umsókn fyrirtækisins um nýtt starfsleyfi nú til umfjöllunar hjá Matvælastofnun (MAST), en ferlið hefur reynst flókið og vakið upp skarpar deilur innan fagráðs MAST um velferð dýra.

Skiptar skoðanir innan fagráðs

Fagráð um velferð dýra fundaði um umsóknina þann 13. febrúar síðastliðinn en náði ekki samróma niðurstöðu. Samkvæmt frétt Vísis veittu fulltrúar Bændasamtaka Íslands og Dýralæknafélags Íslands umsókninni jákvæða umsögn. Aftur á móti lögðust fulltrúar Dýraverndarsambands Íslands og Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands gegn henni.

Í frétt RÚV kemur fram að fulltrúi Siðfræðistofnunar hafi talið vísindalegan og samfélagslegan ávinning starfseminnar ekki nægjanlega rökstuddan, á meðan fulltrúi Dýraverndarsambandsins benti á að til væru staðgöngulyf sem ættu að ganga framar blóðtökunni.

Yfirdýralæknir gerir athugasemdir

Þóra J. Jónasdóttir, yfirdýralæknir og formaður fagráðsins, lýsti því yfir á fundinum að hún gæti ekki veitt umsókninni jákvæða umsögn að svo stöddu. Hún vísaði til þess að gögn frá Ísteka væru ófullnægjandi, sérstaklega hvað varðar rökstuðning fyrir samfélagslegum ávinningi og ferla fyrirtækisins þegar hryssur veikjast eða drepast.

Í samtali við Vísi segir Hrönn Ólína Jörundsdóttir, forstjóri MAST, að stofnunin hafi kallað eftir frekari skýringum frá Ísteka. „Þetta er stórt og viðkvæmt mál og við viljum vinna þetta eins vel og samkvæmt allri stjórnsýslu og við getum,“ segir Hrönn og bætir við að beðið sé svara frá fyrirtækinu.

Lagaleg togstreita og EFTA-dómstóllinn

Málið er jafnframt flókið vegna lagalegrar óvissu. Eftir áminningu frá Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) árið 2023 var blóðmerahald fært undir reglugerð um vernd dýra sem notuð eru í vísindaskyni. Ísteka hefur mótmælt þessari skilgreiningu og höfðað mál gegn íslenska ríkinu þar sem þess er krafist að starfsemin verði viðurkennd sem landbúnaðarstarfsemi.

Málflutningur fór fram fyrir EFTA-dómstólnum þann 11. mars síðastliðinn þar sem leitað er ráðgefandi álits dómstólsins að beiðni Héraðsdóms Suðurlands. Hrönn Ólína tekur þó fram í frétt RÚV að MAST verði að starfa samkvæmt þeim lögum og reglum sem eru í gildi í landinu í dag, óháð niðurstöðu þess máls.

Eftirlit MAST talið faglegt

Samhliða þessum deilum lauk Umboðsmaður Alþingis nýlega athugun sinni á eftirliti MAST með blóðmerahaldi. Niðurstaðan var sú að engar athugasemdir voru gerðar við starfshætti stofnunarinnar. Hrönn Ólína segir þetta staðfesta að verkferlar og áhættumat stofnunarinnar séu byggð á sterkum og faglegum grunni.

Þar sem hryssur eru jafnan fyljaðar í maímánuði er ljóst að tíminn vinnur gegn fyrirtækinu ef niðurstaða fæst ekki fljótlega, en MAST segist leggja áherslu á að hraða vinnslunni eins og kostur er án þess að kasta til höndum.

FEIF krefst þess að blóðmerahaldi verði hætt