Ákveðnir byggingarþættir tengjast aukinni burðargetu

Á vef Háskólans á Hólum segir frá því að þann 10. apríl síðastliðinn hafi Denise Söderroos varið doktorsritgerð sína sem fjallar um áhrif af þyngd knapa á líkamlegt álag íslenska hestsins. Í rannsókninni var sérstök áhersla lögð á að skoða hvernig líkamsbygging og þjálfun hafa áhrif á burðargetuna.

Verkefnið bar heitið: Physiological responses to weight carrying in horses, -with emphasis on conformation and training of Icelandic horses. Um var að ræða sameiginlegt verkefni Háskólans á Hólum og Sænska Landbúnaðarháskólans (SLU) í Uppsölum. Aðaleiðbeinandi Denise var Anna Jansson, prófessor við SLU, en meðleiðbeinendur voru þau Marie Rhodin (SLU), Sveinn Ragnarsson prófessor og Guðrún J. Stefánsdóttir dósent, bæði við Háskólann á Hólum.

Rannsóknarvinnan fór að stórum hluta fram við Háskólann á Hólum árin 2021 og 2022. Auk þess var gögnum safnað hjá hestaleigum og ferðaþjónustufyrirtækjum á Íslandi og í Svíþjóð, á kynbótasýningum í Svíþjóð og loks var gerð rannsókn á áhrifum þjálfunar við Íslandshestaskólann í Wången.

Stærð og líkamsbygging skipta máli

Spurningin um hversu þungan knapa hesturinn getur borið er sígilt umræðuefni, ekki síst þegar kemur að íslenska hestinum sem er frekar smátt reiðhestakyn. Í rannsókninni kom fram að þegar eigendur hestaleiguhrossa mátu burðargetu sinna hesta huglægt, þá þóttu hærri hestar (hærri á herðakamb, bak og lend) hafa meiri burðargetu en þeir minni.

Þegar líkamsbygging hrossa í ferðaþjónustu var borin saman við kynbótahross kom í ljós að kynbótahrossin voru framhærri (e. uphill), með beinni baklínu og höfðu lægra holdastig en hrossin í hestaleigunum.

Hlutlægar mælingar á burðargetu

Til að fá fram hlutlægar niðurstöður var gert stigvaxandi burðargetupróf á tölti þar sem hestar báru 20%, 25%, 30% og 35% af eigin líkamsþyngd. Niðurstöðurnar sýndu að ákveðnir byggingarþættir tengdust aukinni burðargetu:

• Breiðara brjóst
• Meiri framhæð (e. uphill)
• Bein baklína
• Minna ummál um hækil

Athyglisvert er að ekki fannst samband á milli breiddar baksins og burðargetu í þessari rannsókn, en mikill einstaklingsbundinn munur var á hestum þrátt fyrir svipaðan bakgrunn.

Mikilvægi þjálfunar undir knapa

Rannsóknin sýndi jafnframt fram á mikilvægi þess hvernig hestar eru þjálfaðir. Eftir sjö vikna tímabil sýndu þeir hestar sem þjálfaðir voru undir knapa merki um meiri burðargetu en þeir sem þjálfaðir voru án knapa. Þetta bendir til þess að þjálfun með þunga sé nauðsynleg til að undirbúa hestinn undir það verkefni að bera knapa.

Að lokum var kannað hvort hægt væri að meta burðargetu með vinnuprófi á hlaupabretti án þunga, en niðurstöður bentu til þess að slíkt próf hentaði illa í þeim tilgangi.

Niðurstöður Denise Söderroos sýna að bæði líkamsbygging og sértæk þjálfun hafa mikil áhrif á burðargetu og getur þessi nýja þekking nýst sem mikilvæg leiðbeining fyrir alla þá sem starfa með íslenska hestinn.

Hægt er að kynna sér og lesa doktorsverkefnið í heild sinni með því að smella hér