Beit eykur kolefni í jarðvegi

Meira kolefni mælist í jarðvegi þar sem beit er samfelld heldur en á svæðum sem friðuð hafa verið. Niðurstöður nýrrar vísindarannsóknar ganga þvert á þá ríkjandi hugmyndafræði að beit sé skaðleg fyrir vistkerfi og sýna að beitin gegnir lykilhlutverki í að viðhalda fjölbreytileika úthagans. Frá þessu er greint á vefsíðu Háskóla Íslands.

Niðurstöður nýrrar rannsóknar vísindamanna við Háskólann á Hólum, Háskóla Íslands ásamt innlendum og erlendum samstarfsstofnunum sýna að marktækt meira kolefni mælist í jarðvegi á beittu landi en á svæðum sem verið hafa friðuð fyrir beit. Rannsóknin, sem er sú fyrsta sinnar tegundar hérlendis, birtist nýverið í hinu virta vísindatímariti Global Change Biology Communications.

Þessar niðurstöður eru sérstaklega athyglisverðar fyrir hestamenn og bændur, enda hefur umræðan undanfarna áratugi oft einkennst af þeirri afstöðu að beit sé að mestu til trafala eða beinlínis skaðleg íslenskum vistkerfum.

Ríkjandi hugmyndafræði dregin í efa

„Síðastliðna áratugi hefur þeirri hugmyndafræði verið haldið mjög á lofti hérlendis að beit sé skaðleg bæði plöntum og vistkerfum og friðun úthaga fyrir beit hefur verið ein af megináherslum í náttúruvernd á Íslandi. Fáar rannsóknir hafa hins vegar verið gerðar á áhrifum beitar á plöntur og vistkerfi hérlendis,“ segir Anna Guðrún Þórhallsdóttir, prófessor í náttúruauðlindum við Háskóla Íslands og einn höfunda rannsóknarinnar.

Rannsóknin sýnir að sú nálgun að útiloka beit sé ekki endilega rétta leiðin þegar kemur að kolefnisbúskap og verndun vistkerfa.

Úthaginn hverfur án beitar

Anna Guðrún bendir á að erlendar rannsóknir síðustu tveggja áratuga sýni að úthagi ,óplægt og óræktað beitiland, hverfi ef dýr beita það ekki, og að trjákenndur gróður taki þá yfir.

Á Íslandi er að finna víðáttumesta úthaga í allri Norður-Evrópu, sem að mestu samanstendur af gras- og mólendi. „Graslendi og mólendi eru vistgerðir sem er viðhaldið með beit, slætti eða bruna. Ef þessara þátta nýtur ekki við þá taka runnar og trjákenndur gróður yfir,“ segir Anna Guðrún.

Beit sem náttúruvernd

Þegar úthagi víkur fyrir trjákenndum gróðri getur það haft veruleg áhrif á lífríkið og leitt til þess að plöntu- og dýrategundir sem reiða sig á opinn úthaga hörfi. Áherslur í náttúruvernd í Evrópu hafa einmitt verið að breytast í þessa átt, þar sem beitin er ekki lengur álitin óvinur heldur mikilvægt stjórntæki.

„Í dag er beit til að viðhalda úthaga ein megináherslan í náttúruvernd í Evrópu,“ segir Anna Guðrún og vísar þar meðal annars til gagna frá Matvælastofnun Sameinuðu þjóðanna (FAO).

Fyrir íslenska hestamennsku, sem byggir á fornum merg á nýtingu úthagans og beitilands, renna þessar nýju niðurstöður styrkum stoðum undir mikilvægi beitar fyrir bæði náttúrufar og kolefnisbindingu í jarðvegi.