Kadenz-Samhljómur-Samstilling

Ein af þeim forréttindum sem ég nýt í mínu starfi sem reiðkennari er á efa að hafa í nokkur ár starfað við Reiðmanninn hjá Landbúnaðarháskóla Íslands.

Reynir heitinn Aðalsteinsson er upphafsmaður námsins og efnið sem kennt er við Reiðmanninn er byggt á því efni sem kemur frá honum.

Reynir var eins og margir hestamenn vita sérstakur listamaður á hesti, og að mínu mati einn af fáum sem virkilega hafa borið nafnbótina reiðlistamaður með sóma.

Honum þótti vænt um hestinn okkar, og bar virðingu fyrir honum alla tíð og aðferðirnar við tamningu, þjálfun og kennslu einkenndust af viðleitni við að gera vel við hestinn.

Mig langar til þess að deila með ykkur smá hugleiðingu sem er í raun ein af mínum uppáhalds úr því efni sem Reynir bjó til fyrir Reiðmanninn þar sem hann reifar hugtakið sem heitir “Kadenz”.

Kadenz er hugtak sem notað er úr tónlistarmáli, og að hans mati var tónlist og reiðlist mjög skilt.  Kadenz þýðir í raun samhljómur eða samstilling (harmony) og merkir í grófum dráttum að allir í hljómsveitinni spila sama lag á sama hraða.

Smá úrdráttur úr texta í námsefni Reiðmannsins:

“Kadenz er alþjóðlegt orð úr hljómlistarmáli, þegar hljómsveit spilar eða þegar fleiri syngja og hljóðfærin eru stillt saman eða raddirnar hljóma saman í t.d. endatón.   Mér finnst vel við hæfi að líkja reiðlist við hljómlist því þetta hefur svo margt sameiginlegt. Þurfum við bara að líta á mörg hestanöfnin til þess að sjá tenginguna.

Hvað er samstilling eða Kadenz í reiðlistinni?

Það er hrynjandi aukins vilja undir stjórn þar sem hestur lætur að öllum ábendingum án þess að verja sig og hreyfir sig í góðu jafnvægi frá einni hreyfingu í aðra, með sterka yfirlínu og hringaðan makka.

Þetta er afleiðing undirbúnings þegar hesturinn hefur fengið sanngjarna upphitun, honum slakað, settur í gott jafnvægi og síðan vakinn til verksins.

Hestur sem er samstilltur er ekki sofandi hestur heldur er það hestur sem þú getur verið rólegur á en er áfram kraftmikill.

Án samstillingar er engin nothæf reiðmennska, því ef við missum hana þá tekur hesturinn ráðin, hann þarf ekki að rjúka. Það dugar að hann taki völdin á hraðanum í sínar hendur, gæti þess vegna verið á feti, missir traustið á okkur sem leiðtoga og fer að verja sig fyrir taumhaldi.”

Reynir Aðalsteinsson

Ég hef þessa lýsingu alltaf í huga þegar ég skoða hest og knapa saman, ekki síst þegar í keppni er komið. Hversu oft sjáum við ekki hest sem er spenntur og á hlaupum með stífan knapa á handbremsunni sem reynir að halda aftur af honum?

Eða jafnvel þungann og daufan hest sem hreyfir sig og knapi á baki sem hamast með ábendingar og er þar kominn langt á undan hesti sínum?

Það er lýsandi dæmi um það sem talað er um, hesturinn er á einum hraða og knapinn á öðrum hraða.

Í báðum tilvikum lender knapinn úr samstillingu við hreyfingar yfri bak hestsins og afleiðingin verður alltaf stífni í hreyfingum hestsins fyrir vikið.

Leggjum okkur fram við það finna að hesturinn og knapinn fari saman á sama hraða og sömu stefnu, þ.e. allir í bandinu spila lagið á sama hraða í sömu tóntegund og þá fyrst er hægt að tala um að fara að hafa alvöru áhrif á hestinn sinn á þess að loka hann og klemma inn á milli hvetjandi og hamlandi ábendinga.

Ég endurtek eins og Reynir benti svo vel á, án samstillingar er engin nothæf reiðmennska

Góð þumalputtaregla að hafa í huga í þessu samhengi, og til þess að fá hestinn okkar mjúkann, slakann og sáttann á milli ábendinganna er að búa ekki til meiri orku í hreyfingarnar en við getum létt tekið á móti. Með tímanum er svo hægt að bæta við orkustigið en áherslan verður alltaf að viðhalda léttleika og að hesturinn sé spennulaus.

Munið að ef þið bjóðið hestinum ykkar léttleika, þá fáið þið léttleika

Eigið góða helgi og ríðið vel,

B kv Hinni Sig