Opið bréf til Fagráðs í hrossarækt

Afrit sent Bændasamtökunum, RML og landbúnaðarráðherra.

Undirritaðir aðilar, sem við sögu komu – eða hross þeirra – er boðið var upp á beina útsendingu úr dómpalli á kynbótasýningu á Selfossi 29. maí sl., vilja af gefnu tilefni beina þeim tilmælum til Fagráðs í hrossarækt að það beiti sér fyrir því að vinnubrögð við kynbótadóma verði tekin til gagngerðrar endurskoðunar.

Við höfum allir hagsmuni af því að kynbótasýningar gangi eðlilega fyrir sig – t.d. með tilliti til jafnstöðu og jafnræðis allra þátttakenda – og teljum að freklega hafi verið á okkur brotið, hugsanlega svo að til skaðabótaskyldu hafi stofnast.

Mörgum öðrum er nú einnig mjög brugðið vegna þessara atvika. Fyrir utan það sem augljóst er um vanhæfi að minnsta kosti eins dómnefndarmannsins til að gegna áfram starfinu, kvikna nú spurningar til og frá:

1. Er þetta sú menning og sá andi sem ríkir í dómpöllum þegar knapar eru að ríða hrossum til dóms?
2. Er það ásættanleg framkoma og viðurkennd af Fagráði og yfirmönnum að kynbótadómari svari í símann og stundi viðskipti með folatolla eða reki önnur erindi, á meðan verið er að dæma hrossin?
3.  Hver eru þolmörk slíkrar lítillækkunar við sýnendur?
4. Hvenær gengur hroki og hleypidómar dómnefndarmanns fram af samstarfsmönnunum?
5. Er við hæfi að hafa fólk við störf kynbótadómara sem er þekkt að því að rakka niður einstaka stóðhesta og hefja aðra til skýjanna?
6. Er almenn meðalhófsregla virt í dómnefndum, m.a. með tilliti síherts forvals sýningarhrossanna?
7. Er fullt samræmi á milli dómnefnda, hvar sem þær starfa hér á landi og/eða erlendis?
8. Er það tryggt að búfjárræktarsjónarmið um eðlisgæði sýningarhrossanna ráði för við dómgæsluna, fremur en keppnishugsun, dagsform og íþróttamennska?
9. Er hugsanlegt að krafa um formun og höfuðburð kynbótahrossanna sé komin út í öfgar, og veki  jafnvel upp spurningar um það hversu hestvænar kynbótasýningar séu?
10. Hver er ábyrgð dómnefndarformanns á háttalagi meðdómenda sinna, vinnulagi dómnefndar og öðrum hlutum sem hér hafa verið nefndir?
11. Hvenær rekur að því að hrossaræktarráðunautur sjálfur eða yfirmaður hans segi hingað og ekki lengra, horfist í augu við þann veruleika sem birst hefur og setji undirmönnum sínum stólinn fyrir dyrnar?

Skriflegt svar óskast við öllum þessum spurningunum, lið fyrir lið.

Þá er óskað er eftir því að Fagráð taki skriflega afstöðu til allra þeirra þátta sem hér verða nefndir:

Nú er gerð sú krafa vítt og breitt að formennska í dómnefndum verði aðeins falin reyndustu og virtustu dómurunum, þeim sem njóti mests trausts – og hafi Fagráð endanlega um það að segja að leggja blessun sína yfir tillögur hrossaræktarráðunautar um mönnun þess  ábyrgðarstarfs. Jafnframt verði starf dómnefndarformanns og umboð skilgreint með þeim hætti að enginn vafi leiki á um starfsskyldur hans.

Þá  hefur verið bent á að sjálfsagt sé að í dómpalli fari allt fram í beinni útsendingu, þannig að hver sem er geti heyrt það sem fram fer jafnóðum. Jafnframt sé það allt hljóðritað. Byggingadómur fari fram fyrir opnum tjöldum og í áheyrn nærstaddra. Þá má spyrja – um leið og minnt er á markvissa myndatöku fyrri tíma af öllum helstu kynbótahrossum – hvenær reki  að því að sýningarhaldarar taki allar kynbótasýningar upp á myndband í takt við nýja tíma?

Atburðir síðustu daga hafa vakið upp hugmyndir um að ráðinn verði að sérhverri kynbótasýningu sérstakur trúnaðarmaður knapa og ræktenda, jafnvel eftirlitsdómari líka.

Hins vegar hafa ýmsar hugmyndir um breytta tilhögun kynbótadómanna nú fengið byr undir báða vængi. Sú krafa er að verða óvægin, að dómarar hafi engin gögn við hendina er upplýsi um nafn hrossanna og ættartölu, uppruna eða eiganda, aldur, kyn  eða fyrri dóma.

Þá  sé sjálft dómnefndarfyrirkomulagið orðið úrelt og löngu tímabært að aðskilja dómarana. Þannig  dæmi þeir hver fyrir sig, án samráðs. Hver einkunn sé auðrekjanleg. Aðeins þannig sé unnt að skilja sauðina frá höfrunum í dómarahópnum.

Sjálfsagt er að dómarar setji sér siðareglur í samráði við Fagráð í hrossarækt.

Ljóst er að þetta atvik á Selfossi 29. maí sl. setti almennt traust til kynbótadóma í algjört uppnám. Yfirlýsingar formanns Fagráðs og Félags hrossabænda í fjölmiðlum að undanförnu gera ekkert til að kyrra þann úfna sjó sem hrossaræktarfleyið velkist nú í – nema síður sé.

Viðbrögð Fagráðs sjálfs og hrossaræktarráðunautar munu hins vegar ráða úrslitum um það hvernig úr rætist í framhaldinu. Þarf ekki að fara mörgum orðum um nauðsyn þess að Fagráð, formaður þess og hrossaræktarráðunautur – forsvarsmaður kynbótadómaranna sem liggja nú undir ámæli, margir að ósekju  – geri hreint fyrir sínum dyrum, taki afstöðu til þess sem hér hefur verið sagt og geri tillögur til úrbóta.

Skriflegt svar við erindi þessu óskast sent undirrituðum í opnu bréfi  sem fyrst, og eigi síðar en 15. júlí 2013.

Bjarni Þorkelsson_________________________________________

Páll Bragi Hólmarsson_____________________________________

Vilhjálmur Þórarinsson____________________________________

Már Ólafsson____________________________________________