„Það var ekkert grugg í botninum”

Í tölublaði Héraðsfréttablaðsins Feykis og á vefsíðu þess birtist í byrjun maí viðtal við Ingimar Ingimarsson um Landsmótið 1982 og sögulega sýningu hans þar á hryssunni Þrá frá Hólum. Sá sem viðtalið tók er blaðamaður Feykis, Hinrik Már Jónsson. Viðtalið birtist nú hér á vef Eiðfaxa með góðfúslegu leyfi blaðamanns.

„Það var ekkert grugg í botninum” | viðtal við Ingimar Ingimarsson

Í sumar verður haldið landsmót hestamanna á Hólum, það 8. sem haldið er í Skagafirði. Blaðamaður Feykis er svo lánsamur að hafa verið viðstaddur öll þessi mót fyrir utan að fyrsta sem haldið var á Hólum 1966. Hann kom nú bara einn dag á mótið 1974 en var svo barnungur að lítið er fast í minni frá þeim degi. Það er síðan á mótinu 1982 á Vindheimamelum að 14 ára drengur í Þingeyjarsýslu er mættur, kominn með ólæknandi hestadellu, og gleipir í sig allt sem fyrir augu ber. Það má segja að þetta mót hafi verið fyrsta nútímamótið, allavega hvað aðstöðu og umgjörð varðar. Komnir uppbyggðir vellir með sérhönnuðu undirlagi og meira lagt í þjónustu við gesti en áður hafði verið. Auðvitað var þarna ýmislegt sem þætti frumstætt í dag. Mætti þar nefna aðstöðu fyrir keppnishross en þau voru geymdi saman í stóru hólfi og rekin til réttar á morgnanna. Það þætti fráleitt í dag. Stóðhestar voru þó geymdir í hesthúsi enda vafasamt að hafa mikið af þeim saman í hólfi.

Margt var af góðum hrossum á mótinu og eitt af þeim var hin fjögurra vetra Þrá frá Hólum. Hana sýndi Ingimar Ingimarsson frá Flugumýri sem hefur þó síðustu áratugi búið á Ytra-Skörðugili. Ingimar var á þessum tíma aðal tamningamaður á Hólabúinu. Blaðamaður Feykis settist niður með Ingimar fagran vormorgun nú á dögunum til að ræða um Þrá og mótið og ýmislegt um hestamennskuna enda hefur maðurinn lifað og hrærst í hestaheimum alla tíð.

Ég bið Ingimar að segja mér frá hans samskiptum við Þrá? „Hún var tekin inn um áramót ásamt öðrum ótömdum tryppum og sett á bás eins og þá tíðkaðist nú en þetta var vel að merkja í nýja hesthúsið á Hólum sem var verið að taka í notkun, höllin mikla sem var á þeim tíma tímamótahús. Hún var sem sagt sett á bás og svo var farið að reyna að ná sambandi. Ég man nú ennþá á hvaða bás hún var. Hún var svolítið fiðrildi en heiðarleg, það var ekkert grugg í botninum. Hún var smá tíma að setjast en ekkert mikið lengur en gerðist og gekk. Á þessum árum var nú ekki verið að dunda mikið við þetta, það var ætlast til þess að það væri farið sem fyrst á bak.”

Hún hefur væntanlega vakið athygli í húsinu þetta myndarlega hross? „Hún var spengileg og hálsfalleg enda fékk hún 8,50 fyrir byggingu sem þótti með endemum hátt á þessum árum.

Varð þér strax ljóst að þú værir með eitthvað sérstakt í höndunum? „Já nokkuð. Hún var sérstök í ganglagi. Brokkið var gott en það þurfti að gangsetja hana, töltið var ekki opið. Þá kom Hofsafleggjarinn sér vel, langur og hallaði aðeins. Hún tók skeið þegar var verið að hægja niður eftir stökk en það þurfti að kenna henni að tölta. En þetta þróaðist allt smátt og smátt. Það kom aldrei neitt upp á. Það var sérstakt líka með Þrá hvað þetta var henni létt, það var henni eðlislægt að ganga vel og hún var alltaf kát þegar hún var farin að treysta manninum. Svo nálgaðist landsmót og ráðunautar koma í Hóla að leita að hrossum og ég sýndi að mig minnir 14 hross, á Hofsafleggjaranum. Þetta var frjálslegra þá. Eitthvað af hrossum komst inn á mót, þar á meðal Þrá”.

Á þessum tíma eru hross frá Hólabúinu að vekja athygli eftir að frekar hljótt hafði verið um búið í nokkurn tíma. Það hefur verið spenningur í Hólamönnum að sjá hvernig Þrá myndi nú standa sig á landsmóti. Ég hef heyrt af nokkuð sérstökum æfingum í aðdraganda mótsins sem snéru að því að Þrá myndi njóta sín? „Ég man að ég hafði áhyggjur af því hvernig hún myndi bregðast við öllu áreiti þegar á landsmótið væri komið. Hún gat verið að spá í umhverfið og hafði náttúrulega aldrei farið að heiman. Einhvern tímann fór ég með hana upp á hlaðið á Hólum og fékk þar nokkurn hóp af fólki til að mynda röð og klappa til að undirbúa Þrá fyrir tilvonandi fagnaðarlæti. En þetta var nú til gamans gert. En þetta voru óþarfa áhyggjur því þegar hún var komin í sollinn á Vindheimamelum var hún algjörlega hjá mér, hún var aldrei meira með mér en algjörlega þar. Í öllu áreitinu þekkti hún bara kalldjöfulinn, hann var hennar skásti kostur”.

Þrá fékk góðan dóm á landsmótinu, 8,50 fyrir byggingu og 8,45 fyrir hæfileika. Aðaleinkunn: 8,48 og var það hæsta einkunn sem hross fékk á mótinu. Á þessum árum var til siðs að dómnefndin gaf umsögn um kynbótahross á stórmótum og var umsögnin um Þrá stutt og laggóð: „Gullfallegur gæðingur.” Það þurfti ekki að segja meira. Þrá reyndist svo mikil kynbótahryssa og er kominn frá henni stór ættbogi góðra hrossa.

Spjall okkar Ingimars snérist nú að því sem hér í upphafi var nefnt að mótið 1982 hafi markað nokkur tímamót hvað varðaði vallaraðstæður en næsta mót á undan var haldið á Skógarhólum við Þingvelli 1978. (Á þessum tíma voru landsmót á 4.ára fresti.) Þar var keppt á grasvelli, ekkert sérlega sléttum, og er á mótið leið líktist hann meira kindagötum. Þarna náðust samt góðar einkunnir í keppnum og kynbótadómum. Þarna var í fyrsta skipti gefin einkunnin 10 fyrir skeið og hlaut hana verskuldað, Náttfari frá Ytra-Dalsgerði.

Á Vindheimamelum 1982 þótti allt utanumhald til fyrirmyndar. Þar fór fyrir mótsstjórn Sveinn Guðmundsson á Sauðárkróki. Um hann segir Ingimar: „Hann bara fylkti sínu liði, ótrúlegur hershöfðingi, það hefði margur stríðsherrann geta haft gagn af honum. Mikill kappi og þó hann gæti verið kjaftfor og hvass þá hafði hann fólkið með sér, það er ekki öllum gefið. Sveinn gekk í öll verk, var ekki bara að stjórna, ef að vantaði einhvern í að þrífa klósettin þá fór hann í það, hann taldi sig ekkert of fínann í það. Þegar fólkið sá þetta fannst því í lagi að strita með honum. Hann lagði líka mikið upp úr því að eftir langan vinnudag settist fólkið niður í spjall og fengi sér kaffi og veitingar hjá Bíbbí áður en það færi heim, væntanlega mett og ánægt og tilbúið að mæta næsta morgun í herdeildina.”

Ingimar náði góðum árangri í A-flokki gæðinga á þessu móti með Sókron frá Sunnuhvoli, ungan hest, en þeir urðu í þriðja sæti. Það hefur birtst frásögn af því á öðrum miðli hvernig hann kom upp í hendur Ingimars en góð saga er aldrei ofsögð:
„ Ég var á ferð um Blönduhlíðina og keyri þar fram á Pétur á Hjaltastöðum þar sem hann er ríðandi á brúnum hesti og við tökum tal saman og ég bara kaupi hestinn af honum. Það var ekkert verið að flækja svoleiðis hluti á þessum árum. Þetta er haustið þarna árið á undan og var um það talað ég tæki hestinn í upphafi nýs árs. Svo sæki ég hestinn einhvern tímann á nýju ári og fer að eiga við hann. En eitthvað var ekki eins og það átti að vera. Hesturinn stóð ekki undir væntingum, ég fann ekki það í hestinum sem ég hafði séð hjá Pétri. Ég var eiginlega kominn á það að þetta væri ekki rétti hesturinn. Ég var á þessum tíma í karlakórnum Heimi og það er svo á æfingu að ég sest hjá Pétri og fer að lýsa því fyrir honum að ég kannist ekki við þann brúna sem hestinn sem ég hafði séð hjá honum. Pétri brá ógurlega og tók alveg andköf og áttar sig á að líklega hafi ég fengið bróður hans, yngri, nánast ekkert taminn. Þetta var svo leiðrétt og ég fékk rétta hestinn.”

Var hann ekki dálítið eins og Þrá? Þetta var allt tilbúið, þurfti bara aðeins að snyrta það til? „Jú það var bara þannig. Hann hafði ákaflega góðar gangtegundir, fyrir utan fet. Hann var blindvakur. Það þurfti bara að setja hann upp á stökk, setjast svo í hnakkinn og hann spurði bara, hvað viltu langan sprett? Sókron komst svo eftir landsmótið í eigu Gunnars Dungal og Þórdísar í Dal og átti hann farsælan keppnisferil í þeirra eigu.

Hér er farið að halla á seinni hluta þessa spjalls okkar Ingimars en ég spyr hvernig honum fynnist hestamennskan í heild sinni hafa þróast á þessum 44. árum frá því að umrætt mót var haldið á Vindheimamelum: „Það var svo sem byrjuð þróun í nútíma átt fyrir þetta. Félag tamningamanna var búið að vera til um skeið og margir færir reiðkennarar búnir að fara víða um land, menn eins og Reynir Aðalsteinsson, Eyjólfur Ísólfsson og fleiri. Þannig að eitthvað var nú að gerast og svo hefur það bara haldið áfram. Miklar framfarir í reiðmennsku og margir mjög færir knapar. Ekki hefur framrásin verið minni í ræktun. Það er eiginlega ofgnótt af gæðingum. Maður verður eiginlega fljótlega mettur á stórmótum að horfa á svona mikið af góðum hestum og þá fer ég að skilja Frigga Svaða en hann sást lítið í brekkunni á Melunum í gamla daga en sat mest í veitingahúsinu að spjalla við fólk. Ég er svolítið kominn þangað.”

Ingimar er þó ekki hættur að fylgjast með og hann minnist á að hann hafi verið að horfa á lokakvöldið í KS. deildinni og verið hrifinn af hvað þar voru margir góðir skeiðhestar og knaparnir treystu hestunum til að skeiða án þess að taka í taum. Þar með er höfðingjanum á Skörðugili ytra kærlega þakkað spjallið og við skulum reikna með að hitta hann brattan á Landsmóti á Hólum í sumar.