Við hesthúshorn Sleipnis – Guðni Ágústsson

Það var skemmtileg stund í Halakoti á sunnudaginn var á folaldasýningu Hrossaræktarfélags Hraungerðishrepps…

Yfir fjörutíu folöld voru sýnd á rúmum tveimur tímum, eigendur þeirra voru stoltir leikurinn var jafn og spennandi. Á sýninguna mættu yfir eitt hundrað manns og aldursbilið á milli þess elsta og yngsta voru níutíu ár. Stefán Guðmundsson fyrrum oddviti Hraungerðishrepps og bóndi í Túni lét sig ekki vanta á þessa hátíð fremur en önnur mannamót í  sinni sveit. Hann er hér uppi með glampa í augum að taka út gæðingsefni framtíðarinnar. Stefán ríður enn út með Guðjóni frænda sínum í Uppsölum og þegar maður sér þá félaga á reið fer maður að efast um að Flóamenn séu jafn hógværir og af er látið. Það er gustur og gríðarþokki sem fylgir þessum kempum þegar þeir eru komnir í hnakkinn.
Hann er talinn hestglöggur hann Steindór Guðmundsson í Hólum en hann var dómari sýningarinnar, ættaður frá Haugi af hesta og glímumönnum kominn, heyrði engan efast um niðurstöðu hans.
Það var Jónas Hreggviðsson sem sigraði með glæsifolaldi undan Markúsi frá Langholts-parti. Ennfremur urðu þeir Oddgeirshólabændur sigursælir áttu folöld í öðru og þriðja sæti undan Æsi frá Oddgeirshólum og Kjarna frá Þjóðólfshaga. Vinsældakosningin féll í hlut Þokku Lokadóttur í eigu Ágústs Guðjónssonar.               Þarna kom fram mikið úrval af óvenju fallegum folöldum. Saga hrossaræktar í Hraungerðishreppi hinum forna á sér langa sögu og merka. Búfjárrækt almennt hefur reyndar staðið óvenju traustum fótum í sveitinni í áratugi. Gunnar Bjarnason minn gamli kennari og  Hrossaræktarráðunautur fjallaði í bók sinni Ættbók og Saga um hrossaræktina í Hraungerðishreppnum. Hrossaræktarfélagið  var stofnað 1913 þannig að snemma beygðist krókurinn að ræktun og árangri í þessari sveit. Gunnar nefnir tvo sterka hesta til sögunnar þá Berghyls-Brún og Kára frá Grímstungu, sá fyrri ríkti frá 1927 til 1937 en síðari frá 1937 til 1948. Hann gefur þeim þessa umsögn. „Með Berghyls-Brún fer stofninn í Hraungerðishreppi að fá mótaðan svip en Brúnn var með bestu stóðhestum landsins. Gaf meðalstór jafnvaxin prúð og geð góð en þó skapmikil og vilja góð hross. Liðug í hreyfingum og fjölbreitt í gangi. Síðar kemur Kári andstaða Brúns glæsilegur klárhestur. Hann spillti að vísu skapgerð hrossanna og reiðhestakostum þeirra. En á meðan afkvæmi hans settu sterkastan svip sinn á hross sveitarinnar voru þar einhver glæsilegustu hross landsins háreist og hálslöng og „Arabísk í sköpulagi.“ Svo mörg voru þau orð en þetta lýsir vel fast að hundrað ára sögu í minni gömlu sveit. Niðjar gömlu bændanna eru enn að og nýjar ættir komnar á einstaka bæ. Hrossabændur og góðir reiðmenn konur og karlar setja sterkan svip á þessa sveit. Verkefnið er enn það sama og frumherjanna að rækta falleg og hæfileika rík hross. Enn ríður Brúnn eða Kári  í garð í nýjum tískuhesti sem breytir stofninum sterka.
                                                                                             Guðni Ágústsson
                                                                                           [email protected]