Rannsóknasetur um íslenska hestinn verður á Hólum í Hjaltadal

Einn af hápunktunum við setningu Landsmóts hestamanna á Hólum í Hjaltadal í kvöld var undirritun viljayfirlýsingar um stofnun rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Hólum þar sem rannsóknir á íslenska hestinum verða í háskerpu. Viljayfirlýsingina undirrituðu Logi Már Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, Silja Bára Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, Hólmfríður Sveinsdóttir, forseti Háskóla Íslands á Hólum, og Magnús Barðdal, sveitarstjóri Skagafjarðar.

„Íslenski hesturinn er hluti af sjálfsmynd þjóðarinnar, atvinnulífi, ferðaþjónustu, íþróttum, sögu og menningu. Hann er líka viðfangsefni sem kallar á vandaðar rannsóknir, þverfaglega nálgun og öfluga miðlun þekkingar,“ sagði Logi Már Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra við undirritun yfirlýsingarinnar. „Það er vel við hæfi að Háskóli Íslands stofni rannsóknarsetur íslenska hestsins á Hólum í Hjaltadal í góðu samstarfi við ríki og sveitarfélag. Þannig verður sérstaða svæðisins að uppsprettu nýrrar þekkingar fyrir samfélagið allt og út í heim,“ sagði ráðherrann.

Mikilvægur áfangi í uppbyggingu nýrrar háskólasamstæðu

Rannsóknasetrið verður hluti af Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands sem samkvæmt stofnsamningi nýrrar háskólasamstæðu Háskóla Íslands mun flytjast til HÍ á Hólum. Með stofnun þess verður rannsóknasetrið það fjórtánda í röðinni. Jafnframt er stefnt að því að innan fárra ára starfi tveir fastir starfsmenn við hvert rannsóknasetur víða um land.

„Stofnun Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Hólum er mikilvægur áfangi í uppbyggingu nýrrar háskólasamstæðu og endurspeglar þá framtíðarsýn að efla rannsóknir og háskólamenntun um land allt,“ sagði Silja Bára R. Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands.

„Rannsóknasetrin okkar eru öflug uppspretta nýrrar þekkingar. Þau tengja saman fræðafólk, atvinnulíf og samfélag, skapa tækifæri til alþjóðlegs samstarfs og gera vísindafólki okkar kleift að hafa áhrif langt út fyrir landsteinana. Um leið felst í þessari viljayfirlýsingu sem nú var undirrituð mikilvæg skuldbinding um að styrkja Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands til framtíðar.“

Silja Bára sagði að með rannsóknasetrinu nýja yrði byggt á þeirri einstöku þekkingu sem þróast hefði á Hólum um íslenska hestinn og hún gerð enn sýnilegri og áhrifameiri en áður.

„Rannsóknasetrið verður mikil lyftistöng fyrir Háskóla Íslands á Hólum innan háskólasamstæðunnar og skapar öflugan vettvang fyrir rannsóknir, fræðslu og miðlun. Jafnframt styrkir það vísindalega þekkingu á íslenska hestinum, einni dýrmætustu þjóðargersemi okkar, og skapar ný tækifæri til samstarfs og þekkingarsköpunar sem nýtast bæði íslensku samfélagi og alþjóðlegu fræðasamfélagi.“

Eins og kunnugt er varð háskólasamstæðan nýja til með breytingum á lögum um opinbera háskóla sem tóku gildi 1. júlí síðastliðinn og byggir á samstarfi Háskóla Íslands og Háskóla Íslands á Hólum. Háskóli Íslands er samstæðuháskóli en Háskóli Íslands á Hólum starfar sem sérhæfður aðildarháskóli með eigin stjórn og forseta. Markmið samstæðunnar er að efla gæði náms og rannsókna, styrkja stoðþjónustu, auka samstarf við atvinnulíf og samfélag og skapa öflugri vettvang fyrir háskólastarf um land allt.

Byggir á áratuga reynslu í hestafræðum

Hólmfríður Sveinsdóttir, forseti HÍ á Hólum, sagði að rannsóknasetrið verði ekki aðeins það fyrsta hjá Háskóla Íslands sem tengist íslenska hestinum heldur jafnframt það fyrsta sem hafi bein tengsl við Heilbrigðisvísindasvið Háskólans.

„Það er afar mikilvægt að við Íslendingar höldum áfram að sinna því forystuhlutverki sem við höfum haft í rannsóknum og menntun um íslenska hestinn og byggjum undir þessa starfsemi með rannsóknum og öflugu fólki, íslenska hestinum til heilla. Mér finnst sérlega ánægjulegt að það verði gert undir hatti Stofnunar rannsóknasetra HÍ hér á Hólum þar sem vagga menntunar og rannsókna íslenska hestsins eru.“

Hólmfríður sagði að Stofnun rannsóknasetra HÍ gegndi mikilvægu hlutverki í rannsóknum um land allt og ynni náið með atvinnulífinu og nærsamfélaginu.

„Einnig er mikilvægt að sú miðlun, fræðsla og rannsóknir á sögu hestsins sem fram hefur farið á Sögusetri íslenska hestsins fái rými innan rannsóknasetursins,“ sagði hún og bætti við að sérfræðisvið fyrsta forstöðumannsins muni hafa áhrif á val verkefna.

Að Hólmfríðar sögn verður fyrst um sinn lögð áhersla á rannsóknir sem tengjast hestastuddri þjónustu við fólk sem sé að ryðja sér til rúms út um allan heim og íslenski hesturinn henti afar vel í slíka starfsemi. Jafnframt verði hugað að rannsóknaviðfangsefnum á sviðum eins og reiðkennslufræða, hestaferðaþjónustu, ganghestajárninga og kynbótafræði.

„Stefnan er sú að áherslur og markmið setursins verði mótuð í samvinnu við Hestafræðideild HÍ á Hólum og hagaðila íslenska hestsins eins og Landsamband hestamannafélaga, Félag hrossabænda, Félag tamningamanna og Bændasamtök Íslands. Þá verður forstöðumaður í samstarfi við fræðafólk og stjórnendur Heilbrigðisvísindasviðs HÍ og önnur fræðasvið eins og þörf krefur,“ sagði forseti Háskóla Íslands á Hólum.

Hátíðleg athöfn við setningu Landsmóts

Setningarathöfn Landsmóts hestamanna hófst með glæsilegri hópreið fulltrúa hestamannafélaganna inn á mótssvæðið en Logi Már Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, setti mótið. Einnig ávörpuðu Gísli Gunnarsson, vígslubiskup á Hólum, og Magnús Barðdal, sveitarstjóri Skagafjarðar fjölmarga landsmótsgesti.

„Hólar hafa um áratugaskeið verið hjarta þekkingar um íslenska hestinn. Með þessari ákvörðun erum við bæði að varðveita þá sterku arfleifð og styðja við áframhaldandi þróun og uppbyggingu til framtíðar,“ sagði Magnús en sveitarfélagið Skagafjörður mun leggja rannsóknasetrinu til 7,5 milljónir króna á næstu þremur árum. „Við fögnum þessum áfanga og lítum á hann sem mikilvægt skref í eflingu starfsemi Háskóla Íslands á Hólum.“

Viðstödd undirritun viljayfirlýsingarinnar voru Sigrún Brynja Einarsdóttir, ráðuneytisstjóri menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytisins, Sæunn Stefánsdóttir, forstöðumaður Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands, Víkingur Gunnarsson, deildarforseti Hestafræðideildar Háskóla Íslands á Hólum, Silvía Sigurbjörnsdóttir, formaður Félags tamningamanna, Ólafur Þórisson, formaður Félags hrossabænda, Elvar E. Einarsson, formaður hestamannafélagsins Skagfirðings, og Linda Björk Gunnlaugsdóttir, formaður Landssambands hestamannafélaga.