“Þetta endar með Heklugosi”

Nú þegar líða fer að jólum ætlar Eiðfaxi að stytta okkur stundirnar og taka nokkra ræktendur landsins á tali sem eru í óðaönn að undirbúa komandi tímabil.

Næsta hrossaræktarbú sem við kynnum til leiks er Auðsholtshjáleiga í Ölfusi en Auðsholtshjáleiga er eitt farsælasta ræktunarbú landsins, með 115 hross sýnd í fyrstu verðlaun og verið útnefnt ræktunarbú ársins sex sinnum.

Gunnar Arnarsson og Kristbjörg Eyvindsdóttir stofnuðu fyrirtækið Gunnar Arnarson ehf en fyrst um sinn einblíndu þau á þjálfun, kennslu og kaup og sölu á hrossum. Seinna meir fóru þau að einblína meira á ræktun og útflutning á hrossum en í dag reka þau eitt stærsta útflutnings fyrirtæki á landinu, Horse Export. Í dag er þetta sannkallað fjölskyldufyrirtæki en dóttir þeirra Þórdís Erla Gunnarsdóttir er aðal tamningarkonan á bænum og býr þar ásamt dóttur sinni Svölu. Sonur þeirra Eyvindur hefur tekið þátt í ræktuninni en býr nú ásamt konu sinni og dóttur í Danmörku.

“Má segja að ræktunin hafi byrjað 1995 en þá svona koma fyrsti stóri árgangurinn en í þeim árgangi voru heiðursverðlauna hryssurnar Gígja og Trú frá Auðsholtshjáleigu,” segir Gunnar en aðalbækistöð búsins er Grænhóll í Ölfusi en þar er frábær aðstaða til tamninga og þjálfunar. “Þetta eru ca. 270 ha. af landi sem við erum með, mest ræktað land, og samanstendur af þremur jörðum; Auðsholtshjáleigu, Grænhóli og Strýtu.” bætir Kristbjörg við aðspurð um stærð búsins.

Ákveðin kaflaskipti í ræktuninni
Í Auðsholtshjáleigu fæðast í kringum 10 folöld á ári en alls eiga þau í kringum 80 hross. “Þetta eru svona 8 – 12 folöld. Eldri merarnar eru að hætta núna svo það eru búin að vera ákveðin kaflaskipti. Við tókum þrjár nýjar inn í ræktunina, þær Laufeyju (f. Lord f. Vatnsleysu, m. Tíbrá), Arneyju (f. Spuni, m. Trú) og Selmu (f. Gaumur, m. Gígja) en þær koma inn í staðinn fyrir Trú, Gígju og Vordísi,” segir Þórdís en þær Trú, Gígja og Vordís eru búnar að reynast vel og þrátt fyrir háan aldur líta þær enn út eins og unglömb. “Þær eru skemmtilegar þessar gömlu. Gígja hefur haft það að vana að þegar henni finnst verða orðið leiðinlegt veður þá stingur hún sér í ána og syndir út fyrir girðinguna og kemur heim,” bætir Krissa við. “Við höfum verið heppin með ræktunarhryssur. Fyrir utan þessar hér sem við nefndum áðan hafa þær Ríma, Terna, Tíbrá og Prýði verið að koma sterkar inn. Einnig verð ég að nefna Perlu frá Ölvaldsstöðum og Vár sem er móðir Viðars frá Skör,” heldur Þórdís áfram en henni finnst ekki svo stutt síðan sem hún var að temja þessar hryssur, ótrúlegt hvað tíminn líður. “Við höfum passað upp á að fá nýtt blóð inn í stóðið okkar og þá helst í gegnum stóðhestana og verið þar af leiðandi dugleg að fara með merar af bæ,” bætir Gunnar við en í sumar fóru þau með helminginn af hryssunum eitthvert annað. “Við keyrðum tvær undir Fenri. Ég var svolítið í því að keyra hryssurnar og oftar en ekki mætti ég Bergi á Syðri-Gegnishólum að koma eða fara á sama stað. Hann var alltaf að keyra merarnar fyrir Olil sagði hann en ekki sjálfan sig. Við héldum undir Dagfara frá Álfhólum, Sólfaxa frá Herríðarhóli, Fenri frá Feti, Blakk frá Þykkvabæ, Álfaklett frá Syðri-Gegnishólum og Viðar frá Skör,” segir Gunnar en einnig héldu þau undir þá Feng og Árvak frá Auðsholtshjáleigu. “Við héldum mikið undir Feng í fyrra og fengum mjög falleg og vígaleg afkvæmi undan honum. Okkur líst svakalega vel á þau,” segir Krissa.

Nota hesta með úrvals eiginleika
Þegar kemur að vali á stóðhesti þá fer það alfarið eftir því hvernig hryssan er. “Við förum líka mikið eftir því hvað heillar okkur á þeim tíma. Það er alltaf jákvætt að því fylgi gott geðslag en mér finnst umræðan í dag snúast svolítið um það að vera með forræði fyrir öllum. Ræktandinn á að hafa það sjálfur. Góður ræktandi les í gegnum vitleysuna. Þú veist að ef hestur hlaut of háan dóm fyrir einhvern eiginleika þá þýðir það þó ekki að þú notir hann ekki þú gerir þér bara grein fyrir því að þú ert að taka ákveðna áhættu með því að halda undir hann. Rangur dómur, aðeins of hár eða lár, það hreyfir ekkert við okkur. Við sjáum það sem við sjáum og erum ekki að leggja ábyrgðina á einhvern annan,” segir Gunnar og heldur áfram, “Það er skemmtilegt að hafa úrvals eiginleika. Mér finnst það vanta í dag og er svolítið hræddur við þessa nýbylgju dómskerfisins að þetta fari að verða miðlægt. Það eru svo margir hestar sem hafa verið yfirburðar ræktunarhestar í gegnum tíðina sem hefðu í dag ekki komist neitt áfram í kerfinu. Held við eigum að horfa miklu meira til hesta sem eru með úrvals eiginleika og reyna ná þeim með. Þannig verður erfðaframför til. Þær verða ekki sóttar nema með yfirburða gæðum,” bætir hann við og telur að menn megi líta framhjá ýmsu enda erfist ekki allt og hrossin blandast ólíkt og leggur áherslu á að fólk noti meira hesta sem búa yfir þessum yfirburða eiginleikum. “Ef við horfum bara á Otur frá Sauðárkróki til dæmi. Það var ekki gallalaus hestur en hefur heldur betur skilað sínu í ræktunarstarfinu,” bætir Krissa við

Þegar rætt er um ræktunarbúið Auðsholtshjáleigu má ekki sleppa því að nefna stóðhestana Gára, Gaum og Sveinn-Hervar frá Þúfum en þeir hafa lagt sitt mark á sögu ræktunarbúsins. “Við keyptum Svein-Hervar á sínum tíma til að fá nýtt blóð inn. Við höfum fengið skemmtileg hross undan honum. Hann fyljaði fimm hryssur í fyrra og fengum við eitt undan honum og Tíbrá í sumar. Hann er fallinn núna” segir Gunnar en Gári og Gaumur eru enn í góðu standi og í afslöppun heima í hjáleigunni.

Talið berst að hrossunum sem eru á húsi en 2018 árgangurinn eru sex hross; þrjár hryssur og þrír stóðhestar. “Við vorum með þrjá hesta í tamningu hjá Lenu Zielinski og Leu Schell. Þeir eru: Tenór undan Konserti frá Hofi og Trú frá Auðsholtshjáleigu, Rómur undan Hring frá Gunnarsstöðum og Rímu frá Auðsholtshjáleigu og Hljómur undan Organista frá Horni og Tíbrá frá Auðsholtshjáleigu. Allt mjög spennandi folar sem við munum halda áfram með í vetur. Mamma á síðan hryssu undan Ösp og Sölva sem kom mjög vel út og síðan var ég með myndar meri undan Sveini Hervari og Glefsu,” segir Þórdís en eitthvað er líka af 4 og 5 vetra hrossum sem haldið verður áfram með í vetur og jafnvel stefnt með á Landsmót. “Við stefnum alla veganna með hann Árvak í kynbótadóm og held ég að stefnt sé á að sýna Valdísi aftur. Við erum að vinna upp fjögurra og fimm vetra áragangana en þar í hópnum er hryssa undan Sjóði og Tíbrá og einnig alsystir Selmu sem ég er mjög spennt fyrir,” bætir hún við.

Ofsalegur breytileiki milli staða
Kynbótasýningar sumarsins og dómstörfin voru mikið að milli tannanna á fólki og sitt sýndist hverjum. Hvernig leist ræktendum í Auðsholtshjáleigu á kynbótastarfið í sumar? “Ófyrirséð. Það var ofsalegur breytileiki í því milli staða og stundar. Það var mikið happdrætti hvar menn lentu. Sum staðar unnið nokkuð vel en það voru rosalegar miklar breytur í gangi og ég held þær séu svolítið ýktar. Dómskerfið sem slíkt verður aldrei betra en dómararnir sem henda tölunum inn í það. Dómararnir voru of oft illa undirbúnir, voru að gera mikið af mistökum og alltof mikill breytileiki á því hvernig þeir voru að meta hrossin. Það er mikil áskorun fyrir kynbótakerfið að koma vel undirbúið til leiks því dómarar geta ekki boðið ræktendum á íslenska hestinum hvorki erlendis né hér á landi upp á sama rússíbanann og var síðasta sumar,” segir Gunnar en hann telur að ræktendur muni ekki líða eins sumar og var í ár.

Valdís frá Auðsholtshjáleigu er eitt af krúnudjásnum Auðsholtshjáleigu en hún er eina íslenska hrossið sem hefur hlotið 10 fyrir höfuð en hún er ekki einungis falleg heldur er hún mikið hæfileikabúnt en hún hlaut 8,64 fyrir hæfileika, 8,47 fyrir sköpulag og 8,58 fyrir aðaleinkunn. “Hennar árangur í ár er einn af hápunktum ársins. Á íþróttavængnum var Fengur að standa sig vel en hann var meðal fremstu fjórgangara landsins. Árvakur stóð sig vel líka og ég verð að nefna Mósu litlu, Elvu, hún stendur sig alltaf frábærlega,” segir Þórdís og Gunnar bætir við “Já það eru mörg hross á keppnisvængnum frá okkur að standa sig vel, bæði hérlendis sem og erlendis, má þar nefna Topp, Vaka ofl.. Við höfum aldrei sent inn árangur til keppnisbúa LH. Ekki vegna þess að þau er ekki til þessi hross það hefur aldrei verið farið í það.”

Draumur að Landsmót verði flugeldasýning
Landsmót á Hellu er mörgum ofarlega í huga enda hestamenn orðnir þyrstir í stórmót. “Það er orðið svo langt síðan Landsmót var. Þetta er orðið eins og í gamla daga. Þá hlakkaði mann svakalega til á milli móta og menn sáu straumhvörf á milli móta. Ég er sannfærður um að það stefnir í skemmtilegt mót. Fólk mun undirbúa sig vel og leggja heilmikið undir. Það þarf að passa að dómskerfið í heild sinni sé vel undirbúið, vel smurt og fólk geti treyst því að þeir hafi sanngirni og jafnræði að leiðarljósi. Menn eiga að nota tækifærið núna, uppfæra dagskrá og færa okkur í nútímann. Það er árið 2022 og ef við erum ekki föst í baksýnisspeglinum þá held ég að við eigum eftir að upplifa frábærar stundir á Hellu í sumar,” segir Gunnar og Kristbjörg bætir við “minn draumur um Landsmót er að þetta verði flugeldasýning sem allir munu muna eftir alla sína tíð. Ekki að fólk sitji frá sjö að morgnana til tólf á kvöldin, komin með rassæri og löngu búin að missa einbeitinguna. Þetta þarf að vera viðburður sem þú gleymir aldrei,” og Gunnar skýtur inn í að Landsmótið munu enda með Heklugosi “Já munið þetta, Gunnar er hræðilega forspár svo það gæti gerst,” segir Kristbjörg en þetta yrði ekki í fyrsta sinn sem Heklugos og stórmót færu saman en á stórmóti á Hellu 1991 horfði fólk eftir brautinni á eldgosið. Við endum þetta ræktunar- og kynbótaspjall hér og klárum viðtalið með nokkrum spurningum tengdum jólunum og áramótum.

Jólin í Auðsholtshjáleigu

Hvað er í jólamatinn? Kristbjörg sér um matinn en hamborgarhryggur verður í matinn. Þórdís sér um eftirréttinn sem verður líklega jólabúðingur frá ömmu Þóru eða souffle.

Eru allar jólagjafir klárar? “Það er eitt vandamál sem kemur upp um jólin. Það er kannski búið að vera mikil törn og læti og allt að gerast svo korter í jól þá er komið að því að kaupa jólagjafir. Við tölum okkur saman og finnum hvað við ætlum að gefa Gunna. Allt í einu hefur Gunni einhvern tíma og fer út og verslar allt sem hann vantar. Þetta er alveg hræðilegt svo Gunni er kominn í verslunarbann í desember,” segir Kristbjörg og hlær en jólagjafainnkaupin eru komin langt, þó nokkrar séu enn eftir.

Hvernig eru áramótin? “Við höldum brennu hér niðurfrá og skjótum upp nokkrum litlum flugeldum. Hrossin raða sér oft upp á holtið fyrir ofan og fylgjast með. Mjög fallegt að sjá þau standa og fylgjast með en það eru ekki læti í stóðinu. Við pössum uppa að fylla vel á öll gjafastæði áður en flugeldafjörið byrjar,” segir Kristbjörg