Allir slakir?

Jæja hestamenn, eru ekki allir bara slakir?

Ég hef skrifað það áður í þessum pistlum mínum, en mér finnst haustið alltaf frábær tími til þess að þjálfa hross, og bæta færni mína og kunnáttu sem þjálfara.

Á haustin erum við á margan hátt alveg laus við að þjálfa að einhverri ”deadline” því vormótin eru ekki hangandi yfir okkur og með fríska loftinu á haustin er einhvernveginn þannig ró yfir manni að maður tekur sér gjarnan betri tíma í að liggja virkilega yfir grunnþjálfuninni.

Þetta er náttúrulega galin lýsing þó hún sé að mörgu leyti rétt í okkar bransa, því einhvern veginn verður það tendens hjá okkur að flýta okkur meira í þjálfuninni og maður freistast til að biðja um meira þegar líður að vori, og jú,  stundum sér maður að það verður á kostnað gæða þjálfunarinnar.

Auðvitað er þetta misjafnt, en mín tilfinning er þó í þessa áttina heilt yfir.

Haustin eru líka góður tími til breytinga á áherslum, þjálfa inn nýja hluti eða gera aðrar breytingar og tíminn oft rúmur til þess að aðlaga sig að nýjum hlutum.

Skipulögð þjálfun yfir lengri tíma á agaðan hátt skilar alltaf árangri.

Ef hesturinn fær tíma til þess að ná ró og slökun, finna jafnvægi sitt og takt, fer svo smám saman að hugsa meira fram, vakinn til verksins slakur og spennulaus, mýkir og styrkir báðar hliðar og fer að ganga meira fram að taumnum, spyrna sér upp og fram með fjaðrandi hreyfingum og svo smám saman að auka burðargetu sína til þess að geta virkilega fært þyngdapunkt sinn aftar, ganga inn undir sig með kreppta afturfætur, léttast að framan um herðar og frambak og öðlast þar með styrk til þess að safna sér betur og lengur.

Þessi stutta lýsing er í raun þjálfunarstig reiðmennskunnar:

1. Slakur spennulaus
2. Taktur, jafn hraði, jafnvægi
3. Sókn áfram, vilji
4. Hestur stilltur beint, samspora
5. Við taum, spyrna og fjaðurmagn
6. Söfnun
7. Yfirferð (íslensk viðbót, og á við greitt tölt eða skeið)

Þjálfunarstigin eru í raun hálfgerð uppskrift að vel heppnaðri og góðri þjálfun reiðhestsins og ég passa mig á því að hafa þau alltaf til hliðsjónar í þjálfuninni, bæði til lengri tíma og innan eins þjálfunartíma.

Á komandi vikum ætla ég að einbeita mér aðeins að því í þessum pistlum að skrifa útfrá þjálfunarstigunum og gefa ykkur lesendur smá innsýn í það hvernig þau nýtast mér í þjálfun hestanna sem ég þjálfa. Ég ætla að lána ykkur gleraugun mín aðeins.

Grunnforsenda allrar þjálfunar á öllum stigum reiðmennskunnar er að hesturinn sé slakur og spennulaus. Bæði andlega og líkamlega, og það fylgist auðvitað að. Hestur í uppnámi spennir allann skrokkinn, og á sama hátt getur líkamleg spenna eða stirðleiki auðveldlega valdið andlegu uppnámi í vissum aðstæðum.

Málið er að hesturinn er flóttadýr eins og flestir hestamenn þekkja, og hestur sem er spenntur er í raun bara stilltur inn á flóttaviðbragð. Hestur í uppnámi lærir lítið sem ekkert, og á mjög erfitt með að meðtaka ábendingar og því er í raun launlaust að reyna að gera kröfur um slíkt sem knapi fyrr en hesturinn er slakur og einbeittur.

Spenntur hestur hreyfir sig líka alltaf illa, hann spennir vöðva líkamans, skrefin styttast, líkamsbeiting verður röng og forsenda þess að bera uppi knapa á góðan hátt hverfur.

Þannig er hægt að segja að eina leiðin til þess að komast nokkurn tíma að því hvaða getu hesturinn raunverulega býr yfir á gangtegundum er að hafa hann algjörlega spennulausan, en auðvitað einbeittann.

Því slakur hestur er alls ekki það sama og sofandi eða slappur hestur.

Þjálfunarstig 1, slakur spennulaus er ekki fyrsta stigið í öllum þjálfunarstigum sem til eru, því þjálfunarstigin eru sett upp aðeins á mismunandi hátt í mismunandi greinum hestamennskunnar.

Algengasta kerfið sem notast hefur verið við alþjóðlega er Skala der aubildung (sett upp í regluverki þýska hersins á 4. Áratug síðustu aldar) er það taktur og jafn hraði sem kemur fyrst og slökun númer tvö.

Þessi áherslumunur getur vel skýrst af nokkrum atriðum, í hermennsku var mikilvægt að halda hraða og röðinni, en það var líka þannig að á stórum hestum með aðeins þrjár gangtegundir er býsna auðvelt að halda sér á brokki þó hesturinn byrji aðeins spenntur, og með því að ríða á jöfnum takti í smá stund slakar hesturinn á, því jafn taktur er slakandi fyrir hestinn.

Okkar íslenski hestur með allar sínar gangtegundir fer kannski af stað á brokki, verður aðeins spenntur fer yfir í tölt eða skeið eða kýrstökk eða hvað sem er við minnstu spennu. Þ.e brokkið verður mjög viðkvæmt við spennu.

Ójafn taktur (flækist jafnvel á milli gangtegunda) hefur á sama hátt gríðarlega vond áhrif á spennustig, því flóttadýr sem fer á ójöfnum takti með tilfinninguna um að jafnvægið sé að fara á hverri stundu verður spennt.

Flóttadýr sem heldur ekki jafnvægi var dauðadæmt úti á sléttunni, því það gat ekki flúið hættu, og þetta er svo ríkt í hestunum enn í dag.

Þess vegna verðum við að hafa það sem forgangsatriði að vinna með slökun spennu fyrst áður en við getum farið að huga að jöfnum takti, jöfnum hraða og að hesturinn finni eigið jafnvægi.

Best er að taka sér góðan tíma í að vinna með slökun spennu, og eins og ég sagði hér í upphafi greinarinnar, auðvitað eigum við alltaf að þjálfa án þess að hafa ”deadline”, því eins og einn frábær lærimeistari minn sagði einhvern tímann:

”Þegar knapinn er gráðugur verður hesturinn nískur”

Eigið góða helgi, ég tek þjálfunarstig tvö og þrjú aðeins fyrir í næstu viku

Rock on Hinni Sig