Báknið burt – Landsmót hinna hörðu valla

Landsmót hestamanna eru of löng. Flestir eru orðnir sammála um það. Þegar nóg er af peningum, veðrið er gott og allt gengur stórslysalaust fyrir sig, finnst hestafólki gaman að vera saman á stórmóti. En þegar harðnar á dalnum peningalega og rok, rigning og kuldi hrjá menn og hesta, þá er ekki eins gaman.

Í allmörg skipti voru Landsmót hestamanna fjórir dagar, stóðu frá fimmtudegi til sunnudags. Mótin voru þá á fjögra ára fresti. Mikil tilhlökkun var fyrir hvert mót og á þeim voru fagnaðarfundir. Dagskráin var ekki þéttari en svo að allir gátu gefið sér tíma til að hitta vini og kunningja. Með breytingum á fyrirkomulagi keppni og sýninga og fjölgun keppenda og sýningarhrossa eru mótin orðin að bákni sem er að sliga keppendur, starfsfólk og áhorfendur.

Allmiklar umræður hafa verið innan hestamannahreyfingarinnar undanfarin ár um umfang og fyrirkomulag Landsmóta. Á landsþingi LH 2008 var mikið rætt um nauðsyn þess að létta dagskrá þeirra. Í kjölfarið var tekin sú ákvörðun innan stjórnar LH og Landsmóts ehf. að lengja mótin um einn dag og hefja þau á sunnudegi með forkeppni í yngri flokkum. Þetta var vond ákvörðun. Hún var vond vegna þess að hún lengdi úthaldið og hækkaði kostnaðinn fyrir fjölskyldufólk með börn og unglinga í keppni. Hún varð alls ekki til að létta dagskrána. Vegna þess að um leið voru engar ráðstafanir gerðar til að takmarka fjölda keppenda og sýningahrossa. LM2011 á Vindheimamelum stóð í átta daga. Fjöldi þátttakenda hefur aldrei verið meiri og dagskráin aldrei verið þéttari. Tíu mínútna hádegishlé og fimm mínútur í kaffi á fimmtudegi og föstudegi er náttúrulega bara rugl í dagskrá sem stendur frá klukkan átta á morgnana til tíu á kvöldin.

Sem betur fer stóðu verðurguðirnir með hestamönnum að þessu sinni og fengu þá til að hugsa pínulítið. Fyrstu fjóra daga mótsins var rok og kuldi í Skagafirði. Menn og hestar áttu auma daga og ótti um messufall greip um sig. Menn áttuðu sig á því að það eru ekki alltaf jólin. Enginn vafi er á að kuldakastið hafði áhrif á aðsókn að mótinu. Og það er veruleiki sem við hestamenn búum við. Veðrið er helsti áhrifavaldurinn. Það ræður úrslitum um fjölda áhorfenda, framkvæmd og stemmningu. Fastur kostnaður er hins vegar alltaf sá sami.

Það er auðvelt að yfirkeyra Landsmótin og fækka áhorfendum til frambúðar. Þeim þátttakendum mun líka fækka sem nenna að vera í útilegu í viku til hálfan mánuð á mótsstað. Einkum ef þeir eru óheppnir með veður í eitt skipti eða fleiri. Sjálfboðaliðar munu verða tregir að taka þátt ef gamanið sem átti að verða er ekkert annað en þrældómur. Og svo er rétt að rifja upp orð Guðna Ágústssonar: Næmasta líffæri hvers manns er veskið! Með auknu umfangi vex kostnaðurinn. Honum verður ekki mætt án þess að hækka miðaverð. Það er ekki vinsælt. Niðurstaðan er sú að við erum á rangri leið. Nauðsynlegt er að skoða Landsmótahaldið niður í kjölinn og gera breytingar.

Landsmót hinna hörðu valla
Vellir á svæðum hestamanna eru almennt of harðir. En vellirnir á LM2011 voru hrossum sérlega erfiðir. Annaðhvort vegna hörku, skopparaboltaáhrifa, eða hvort tveggja Það var engin tilviljun að hrossin í A flokki gæðinga neituðu í úrslitum. Þau voru einfaldlega búin að fá nóg. Fleiri en einn hestur og fleiri en tveir voru með sár á olnboga. Efsti hesturinn með blæðandi sár. Og þetta mátti sjá í flestum flokkum, bæði í gæðingakeppninni og kynbótasýningum. Olnbogaágrip eru orðin að vandamáli á hestamótum, sérstaklega þar sem „vel“ er hugsað um vellina. Harðir vikurvellir „hentuðu vel“ fyrir tuttugu árum, þegar mörg hross voru hliðstæð og ekki mjög hágeng. Í dag eru mörg hross orðin of hágeng og hreyfingamikil fyrir slíka velli. Eftir tvær sýningar á slíkri braut þar sem ítrustu kröfur eru gerðar eru flest hross búin að fá nóg; hlífa sér og segja nei. Löngu er tímabært að endurskoða gerð sýningavalla með velferð hrossanna í huga.

Jens Einarsson, ritstjóri