„Margir í Þýskalandi sem enn sjá eftir þessu fyrirkomulagi“

„Ég fór fyrst út til Þýskalands árið 1981 af einskærri ævintýraþrá og fór að vinna á Wiesenhof hjá Dr. Paul Hoffmann og Bruno Podlech. Þegar ég hafði náð tökum á málinu fór ég í háskólanám í Stuttgart og að lokum flutti ég endanlega út til Þýskalands árið 1993 og hef verið hér síðan. Það var skrítin tilfinning þegar ég uppgötvaði, að ég hef varið lengri tíma ævi minnar hérna úti en á Íslandi,“  segir Kristín Halldórsdóttir, sem blaðamaður Eiðfaxa hitti á áhorfendapöllunum á Viking Master mótaröðinni í Þýskalandi.

Meðal þeirra starfa sem Kristín sinnir fyrir hestamenn má telja, að hún er aðal skrásetjari WorldFengs í Þýskalandi auk þess að vera formaður skrásetjaranefndar FEIF og situr í hestanafnanefnd.

 „Ég er búin að starfa að verkefnum tengdum WorldFeng svo að segja alveg frá upphafi, því ég kom líka að ýmsu varðandi Einka-Feng (PC-Fengur) og Íslandsfeng en það eru forverar WorldFengs. Ég þýddi m.a. forritið yfir á þýsku og hef verið í nánu samstarfi við fólkið sem sá og sér um framþróun á WorldFeng í gegnum áratugina. Ég hef á þessum tíma reynt að koma skoðunum meginlandsins á framfæri við þróun WorldFengs því að stundum eru Íslendingar ekki alveg með skilning á því hvað aðstæður ræktenda eru breytilegar hér úti miðað við heima.“

Þá hefur Kristín komið mikið að kynbótasýningum í Þýskalandi um langa tíð og yfirleitt séð um að skrá inn dóma í WorldFeng á sýningum.

„Því miður er raunin sú að ræktendur hér í Þýskalandi eru ekki nógu duglegir að koma með hross á kynbótasýningar og veit ég ekki alveg hvað er valda því. Mögulega er það kostnaðurinn, sem fylgir þjálfun hrossins og sýningu í kynbótadómi, því fólk leggur síður út í mikinn kostnað fyrir miðlungshross og forvalið er mikið. Kannski vantar líka fleiri góða þjálfara sem stefna með hross í kynbótadóm og drífa þannig áhugasama ræktendur áfram. Við erum að sjálfsögðu með frábæra knapa hér í Þýskalandi sem standa sig vel á kynbótabrautinni, en þeir mættu alveg vera fleiri,“ segir Kristín um hugsanlegar ástæður þverrandi þátttöku í kynbótasýningum.

Fólk vill vera upplýst

Notendur WorldFengs eru töluvert mikið fleiri í Þýskalandi en á Íslandi miðað við áskrifendatölur WorldFengs og áhugi fyrir ræktun þar í landi er mikill.

„Utan Íslands, fæðast flest folöld í Þýskalandi og er verið að skrá á bilinu 2.200 – 2.800 þýsk fædd folöld árlega í WorldFeng. Þar sem ástandið í heimsmálunum er ekki uppá sitt besta og fólk hefur orðið minna á milli handanna, má kannski búast við að eitthvað dragi úr ræktun íslenskra hrossa í Þýskalandi á næstu árum. Samt standa íslensk hross vel að vígi miðað við önnur hrossakyn, en það ber meira á samdrætti í ræktun þeirra.“ 

Árið 2023 komu 147 hross til dóms í Þýskalandi samanborið við 520 fyrir tíu árum árið 2013. Hér heima á Íslandi hefur töluvert verið rætt um, að Þjóðverjar halli sér orðið meira að Futurity-keppni eða unghrossa- og folaldasýningum.

„Ég er nú sjálf þannig þenkjandi, að ég vil frekar að ræktendur taki þátt í kynbótasýningum og ég fylgist ekki mikið með futurity keppni eða unghrossa- og folaldadómum, enda er ekki hægt að líkja þessum matskerfum saman. Upplýsingar sem ræktandi fær um hrossið sitt í kynbótadómi eru svo margfallt meiri og betri, auk þess sem kynbótadómur er framlag til stofnsins í gegnum kynbótamatið. En ég get svo sem skilið að fólk sæki í Futurity-, unghrossa- eða folaldasýningar til að fá einhverjar upplýsingar og viðmið fyrir hrossið sitt. Auk þess eru unghrossadómar hluti af  ræktunarstarfi Þjóðverja, þar sem t.d. unghrossadómur er settur sem skilyrði fyrir inntöku í ættbók fyrir unga, ótamda stóðhesta.

Þegar byrjað var að dæma kynbótahross með alþjóðlega kerfinu hérna úti var ekkert í reglum FEIF sem sagði, að dómarar mættu ekki kunngera einkunnir fyrir gangtegundir um leið og búið var að sýna þær í dómi. Um tíma var hafður sá háttur á hér í Þýskalandi, að lesa upp einkunnir jafnóðum og þær voru gefnar, bæði til að kynna alþjóðlega matskerfið fyrir þátttakendum og eins gat það hjálpað óvönum knöpum að sýna hrossið sitt á réttan hátt. Þetta fannst fólki mjög upplýsandi, fræðandi og skemmtilegt og voru kynbótasýningar í þá daga vel sóttar af áhorfendum. Það var hins vegar tekið fyrir þetta og eru margir í Þýskalandi sem enn sjá eftir þessu fyrirkomulagi.

En Þjóðverjar deyja ekki ráðalausir og fundu bara upp futurity keppnisgreinarnar, þar sem hrossinu er lýst á meðan það er í dómi, auk þess sem það fær einkunnir fyrir gangtegundirnar. Þó þetta sé langt frá því að vera sambærilegt við kynbótadóm, hef ég heyrt að ræktendur nýti sér Futurity-flokkana í auknum mæli til að fá einstaklingsmat á hrossin sín og noti það síðan sem markaðstól við sölu á þeim.“

Nýtt litakóðakerfi í farvatninu

Síðastliðið ár hefur tekjuöflun WorldFengs verið í mikilli skoðun en ljóst er að auka þarf fjármagn hans til þess að geta uppfært hann frekar og gert hann notendavænni, hefur Kristín heyrt af þessum áformum?

„Ég veit því miður ekkert um það. Ég hlakka til að fara á ársþing FEIF núna í byrjun febrúar og fá fréttir af þessum vígstöðvum.“

Í nokkur ár hefur Kristín, í samstarfi við Dr. Elsu Albertsdóttir og fleiri, unnið að nýju litakóðakerfi í Worldfeng.  Verkefnið er nú á lokastigi og má reikna með að árgangur 2024 verði flokkaður með endurbættu litakóðakerfi WorldFengs.

„Það bráðvantaði fleiri litakóða til þess að geta haldið betur utan um allar þær litablöndur, sem fyrirfinnast í íslenska hestinum. Þekking á sviði litaerfða hefur fleygt fram síðustu árin og ný litaafbrigði komið fram. Við reyndum að hrófla sem minnst við gömlu litatöflunni svo breytingarnar bæru ekki skrásetjara og hrossaræktendur ofviða. Vitaskuld þurftum við aðeins að taka til og lagfæra töfluna. Við nýttum t.d. 98 reiti af 100 fyrir aðallit og blæbrigði, en áður voru aðeins um 60 í notkun. Einnig reyndist nauðsynlegt að breyta kóðun úr fjórum og upp í fimm stafa tölu, þannig að rauðstjörnóttur hestur sem nú hefur kóðann 1520 mun hafa í framtíðinni kóðann 15200. Þegar ég fór í gegnum litagögnin fann ég ótrúlegustu litaskráningar eins og til dæmis glófexta brúna eða jarpa hesta. Í framtíðinni á ekki að vera hægt að gera slíkar skráningar.“

Þrátt fyrir fjölgun á kóðum verða örugglega einhverjar litablöndur útundan, því reitirnir í töflunni duga ekki fyrir öllum mögulegum litasamsetningum. En við erum einnig með sérstaka litaarfgerðatöflu í WorldFeng þannig að þetta bjargast, ef hrossið hefur greiningu frá rannsóknastofu á bakvið sig.¨

„Það er gott að vera í Þýskalandi og að vinna með Þjóðverjum er reglulega gott,“  segir Kristín að lokum. Eiðfaxi þakkar henni fyrir spjallið og óskar henni velgengni í leik og starfi.