,,Margt gott en annað sem mætti bæta“

Breytingar voru gerðar á dómskerfi kynbótahrossa síðastliðinn vetur sem tóku gildi frá og með yfirstöðnu sýningarári.
Fyrir þá sem ekki hafa kynnt sér þessar breytingar er bent á að á síðu RML má lesa um þróun ræktunarmarkmiðsins hér og um þróun dómskalans hér.

Nú þegar öllum kynbótasýningum er lokið ætlar Eiðfaxi að fá skoðanir nokkurra hrossaræktenda og knapa um það hvað þeim fannst um þessar breytingar, hvað var að þeirra mati vel heppnað og hvað mætti endurskoða.

Fyrst til þess að segja sína skoðun er Artemisia Bertus. Hún er menntaður reiðkennari frá Háskólanum á hólum, stundar tamningar og þjálfun á Nautabúi í Hjaltadal þar sem hún stundar einnig ræktun ásamt manni sínum, Höskuldi Jenssyni, sem er þekktur dýralæknir.

Hvernig fannst þér  þær breytingar sem gerðar voru á kynbótakerfinu síðastliðinn vetur koma út í notkun á kynbótasýningum ársins? Hvað sérðu sem má bæta? Hvað telur þú að hafi reynst vel? Eitthvað fleira sem hafa þarf í huga við framþróun kynbótasýninga, að þínu mati?

Mér fannst breytingarnar sem gerðar voru í vor að uppistöðu mjög góðar og margt af þessu koma vel út. T.d. að ríða hægt tölt upp af feti þar sem sést vel til, til að geta fengið 9.0 eða hærra. Einnig finnst mér gott að það á að merkja við mýkt til að fá hátt fyrir tölt. Sömuleiðis finnst mér rétt að leggja meiri áherslu á mýkt og góða líkamsbeitingu þegar verið að dæma fet, og minna á yfirstig.
Aukin áhersla á rétta likamsbeitingu tel ég vera mikilvægt skref. En við þurfum kannski að fara að leggja meira áhersla á samræmi milli fram og afturfóta og þá sérstaklega á brokki.

Ég er líka mjög ánægð með öll þessi nýju lýsingarorð í dómskalanum. Þau gefa meiri möguleika á því að lýsa hestinum sem er verið að dæma og fyrir þann aðila sem er að skoða dómblöð í WF að geta séð hestinn virkilega fyrir sér. Lýsingar segja oft meira en tölurnar, þó að einungis tölurnar skipti máli í kerfinu. Það var þó misjafnt eftir dómaragengjum hversu mikið umsagnir voru notaðar. Stundum sást ennþá nánast autt við hliðina á tölunum, sérstaklega hjá miðlungs góðum hrossum. Þetta má bæta. Með tilkomu nýju lýsingarorðanna ætti að vera hægt að lýsa flestum hrossum býsna nákvæmlega. Kannski mætti taka þetta ennþá lengra og bæta við lýsingum eins og: “á auðvelt með að tölta á slökum taumi”, “mikið fjaðurmagn á hægu brokki” eða “frábært jafnvægi í hraðabreytingum”.

Best væri að geta svo flett þessu upp í leitunarvél í WF. Gott framfaraskref einnig að hægt stökk hefur fengið vægi. Ég hefði vilja sjá það sama með hæga töltið, og jafnvel að það sé gefin einkunn fyrir hægt brokk líka.

Ég er ekki hrifin af þröskuldinum sem veldur því að ekki má muna meira en 0,5 í einkunn fyrir hægt tölt og tölt til að fá 9,0 eða hærra fyrir tölt, því að ég held að þetta gefi í raun ekki alveg réttar upplýsingar. Þetta eru tveir mismunandi hlutir í mínum huga, og ætti hæga töltið að vera skilgreint sem sér eiginleiki, þó um sömu gangtegund sé að ræða. Það eru margir hestar sem gætu ekki fengið hæstu mögulega tölu fyrir tölt með þessu kerfi. Hættan getur orðið að dómararnir fara að gefa sumum hestum of hátt fyrir hæga töltið eða hross fái hreinlega of lágt fyrir greiða töltið.

Að slaka taumnum á tölti til að fá 9.0 eða meira.

Mér finnst í rauninni sjálfsagt mál að geta slakað taumnum á tölti (og öðrum gangtegundum) á einhverju tímapunkti og ég nota það töluvert en mér finnst það ekki þurfa til þess að sjá hvort hesturinn er í jafnvægi og sjálfberandi. Ég er ekki sannfærð um að þetta henti öllum hrossum og sé besta aðferðin til að greina hvort hesturinn sé í jafnvægi og sjálfberandi. Það á að sjást á annan hátt einnig og þá helst hvort hesturinn gengur sáttur á milli ábendinga. Þjálfunarlega séð getur þetta líka verið svolítið flókið, og jafnvel komið í veg fyrir stöðugleika og sátt í taumsambandinu. Þá getur það hreinlega verið órökrétt eða bara ekki á réttum tíma í þjálfunarferlinu fyrir tryppi sem er t.d mjög reist í eðli sínu eða örlítið klökkt í beisli og er nýbúið að læra að lengja sig og slaka á í taumsambandi. Ef knapinn þarf að fara að nota óæskilega reiðmennsku eins og t.d að kippa í tauminn til að halda hestinum uppi og jafnvel refsa honum fyrir að leita að taumsamband getur það verið afar ruglandi fyrir hrossið og ekki jákvætt. Engu síður getur þetta tryppi verið með frábært tölt og verið vel tilbúið til að fara í kynbótadóm og verður jafnvel ofsalega góður slaktaumatöltari örfáum árum seinna. Síðan finnst mér það oft henta ákveðinni hestgerð að fá hann einmitt til þess að leita í brokk af tölti, til að bæta töltið eða styrkja brokkið. En það getur verið erfitt að þjálfa þetta á sama tíma og þá þarf knapinn að fara að velja, sem ég tel síður gott. Mín skoðun er að það eigi að vera val knapans hverju sinni hvernig hann útfærir sýninguna. Að sjálfsögðu er það frábært ef hross geta gert þetta vel og án mikillar fyrirhafnar en dómararnir eiga alltaf að geta gefið hátt fyrir tölt, þó knapinn kjósi að slaka ekki taumnum. Semsagt ekki gera þetta að skyldu, en hvetja knapana til að koma með útfærslur sem sýna sem best hvað í hestinum býr eins og nú þegar er gert t.d að ríða með aðra hönd á taumnum, gera góðar gangskiptingar, lengja yfirlínu hestsins eftir átök eða þá að slaka taumnum á tölti o.s.frv. Sjálfsagt í mínum huga er að gera meira kröfur til eldri hesta og jafnvel leggja fyrir þá skylduverkefni.

Samstarfsvilji.

Mér finnst gott að kalla þetta samstarfsvilja og klárlega skref í rétta átt. Núverandi kerfi gefur auðvitað takmarkaðar upplýsingar um geðslag hestsins eins og stendur í dómskalanum. Ég mundi vilja sjá áherslu lagða á ítarlega umsögn. Talan ætti að hafa lítið vægi því hún lýsir aðeins því hvernig hesturinn stóð sig á sýningunni / í brautina í þetta skipti. Það er snúið að finna kerfi sem gefur betri upplýsingar en við verðum að halda áfram að prófa okkur áfram, og þróa kerfið. Við erum á réttri leið.