“Þá voru þetta yfir 50 folöld sem voru að fæðast”

Nú þegar líða fer að jólum ætlar Eiðfaxi að stytta okkur stundirnar og taka nokkra ræktendur landsins á tali sem eru í óðaönn að undirbúa komandi tímabil. Næsta hrossaræktarbú sem við kynnum til leiks er Fet

Ræktunarbúið Fet hefur hlotið 20 tilnefningar og þrisvar sinnum verið útnefnt ræktunarbú ársins.
Fet er staðsett á Suðurlandi, rétt við Rauðalæk áður en komið er að Hellu. Á Feti hefur verið starfrækt hrossarækt í rúman aldarfjórðung en það var Brynjar Vilmundarson sem hóf ræktunina en árið 2007 tók Karl Wernersson við sem eigandi búsins. Ólafur Andri Guðmundsson og Bylgja Gauksdóttir sjá um daglegan rekstur. “Ég er búinn að vera hérna í rúmlega 10 ár en ég byrjaði sumarið 2011. Ég var ráðinn þegar Anton Páll Níelsson og Inga María Jónínudóttir eru hérna. Bylgja kemur hingað 2014 þegar Anton og Inga fara norður,” segir Ólafur Andri sem tók þá við af Antoni sem bústjóri.

Á Feti eru hátt upp í 200 hross á jörðinni en bæði eru það hross í eigu erlendra aðila og síðan í eigu Fets. “Ætli Fet hrossin séu ekki um 120 talsins. Við getum verið með 50 hross á húsi en það fer eftir mannskap hversu mikið við tökum inn. Fet samanstendur af jörðunum Lindarbæ og Feti en saman er landið þá vel yfir 500 ha.,” segir Ólafur en mikið hefur verið lagt í uppbyggingu á aðstöðunni á undanförnum árum en tvö hesthús eru á staðnum, rúmgóð reiðhöll og verið er að standsetja hringvöll.

Ræktunin stendur á styrkum stoðum Sauðárkrókslínunnar
Í dag fæðast rúmlega 20 folöld á ári en til gamans má geta að á Feti hafa verið ræktuð rúmlega 130 fyrstu verðlauna hross og hafa sex hlotið heiðursverðlaun. “Við höfum verið að fækka ræktunarhryssunum en þegar ég byrjaði hérna þá voru þetta yfir 50 folöld sem voru að fæðast á ári. Markaðurinn hefur verið að breytast og það þarf að vinna meira úr þessu og gera það vel. Við höfum verið að selja minna af folöldum og trippum heldur en var gert hér áður en við viljum vita hvað við erum að selja. Vinna úr gripnum og setja hann síðan í söluferli,” segir Ólafur en hvað þarf hryssa að hafa til brunns að bera til þess að verða ræktunarhryssa á Feti? “Þetta eru hryssur sem okkur finnst skara fram úr að einhverju leyti. Þetta eru þrír þættir sem við erum að horfa á; sköpulag, geðslag og hæfileikar. Það verður að tikka í þessi þrjú box,” segir Ólafur og bætir við að þau séu að leitast eftir hryssum sem þú værir til í að fara í tíu reiðtúra á dag. “Aðalatriðið er að þetta séu hross sem þér líkar vel við og langar til að setjast á fleiri svona hross. Ef við tímum varla að halda hryssunni er hún líklega kjörin ræktunarhryssa,” bætir hann við.

Sauðárkrókslínan er á bakvið hrossin í Feti og má þar nefna Orra frá Þúfu og Kröflu frá Miðsitju.
Í dag byggir ræktunin á Feti einvörðungu á hryssum frá Feti og eru allar ræktunarhryssurnar með fyrstu verðlaun fyrir utan tvær sem ekki hafa náð yfir átta. “Þær tvær eru að gefa einna best. Önnur heitir Fingurbjörg og hin Gjöf en þær báðar eru búnar að skila hryssum sem eru einnig komnar í ræktunina,” segir Ólafur. Þau hafa verið dugleg að fá til sín utanaðkomandi stóðhesta í girðingu en í sumar voru Rauðskeggur frá Kjarnholtum, Kolbakur frá Litla-Garði, Draumur frá Feti allir í hólfi og Þór frá Stóra-Hofi var hjá þeim á húsmáli. Allir þessir hestar voru notaðir á hryssurnar á bænum ásamt Eldjárni frá Skipaskaga, Jarli frá Árbæjarhjáleigu, Álfakletti frá Syðri-Gegnishólum og Apollo frá Haukholtum. “Auðvitað er misjafnt hvað fólki finnst um ákveðna stóðhesta en að okkar mati erum við að velja bestu hestana á okkar hryssur hverju sinni. Við höfum líka verið að nota Þráinn frá Flagbjarnarholti mikið en hann var hjá okkur í tvö sumur. Frábær einstaklingur með sterka ætt á bakvið sig. Hann var frábær strax fjögurra vetra og það fylgir honum mikill myndarskapur og stærð. Hann tikkar í þessi þrjú box sem við erum að leita að,” segir Ólafur inntur eftir stóðhestavali sumarsins en hann hefði viljað nota Kolbak meira áður en hann fór út til Sviss núna í haust. Þeir Ólafur og Kolbakur áttu eftirminnilega sýningar í fimmgangi meistaraflokki á Íslandsmótinu á Hólum í sumar.

Skemmtileg blanda af eldri og yngri hrossum
Á stóru hrossaræktarbúi eins og Feti er nóg um að vera og stórir árgangar í tamningu hverju sinni. “Það er ýmislegt spennandi á járnum. Við erum með tvær fyrstu verðlauna hryssur þær Dröfn og Dáð sem við stefnum með í töltkeppni í sumar en Dröfn er með 9,5 fyrir tölt og Dáð er með 9,0. Draumur frá Feti er einnig á járnum en hann er undan Arion frá Eystra-Fróðholti og Jónínu frá Feti. Við erum líka með eina Ölnisdóttur á sjötta vetur, Hindrun frá Feti, Rás Skýsdóttir, Arionsdóttir á sjötta skemmtilega töltgeng, Stáladóttir á sjötta sem er alhliða gæðingur,” segir Ólafur en einnig er mikið af góðum trippum á fjórða vetur undan Ský frá Skálakoti, Ljósvaka frá Valstrýtu, Spuna frá Vesturkoti, Draupni frá Stuðlum, Hrannari frá Flugumýri, Stekk frá Skák og Máf frá Kjarri.

Jónína frá Feti var mjög eftirtektarverð hryssa enda með virkilega fasmikla framkomu, fótaburð og glæsileika. Jónína fór strax í fyrstu verðlaun fjögurra vetra en hún fór í sinn hæsta dóm sjö vetra þá hlaut hún 8,68 fyrir hæfileika og þar af 9,5 fyrir tölt, vilja og geðslag og fegurð í reið. Jónína fór í kjölfarið í ræktun og hefur hún átt sjö afkvæmi sem öll hafa hlotið fyrstu verðlaun fyrir utan einn fimm vetra hest. Draumur frá Feti er yngsta afkvæmi Jónínu sem hefur komið til dóms en faðir hans er eins og áður sagði Arion. “Þetta er hestur sem allir geta haft góðann á tölti. Frekar einfaldur hestur og frábær. Þegar hann fær pláss þá fer hann í þessar ofur hreyfingar eins og mamma sín,“ segir Ólafur

Hross sem heilla upp í brekku frekar heldur en tölur
Eins og í öðrum viðtölum við ræktendur landsins verður að ræða kynbótastarfið í sumar en Ólafi leist ágætlega á sumarið og fann fyrir því að það var tekin strangari lína á ákveðnum stöðum. “Kannski náðist því miður ekki alveg að halda henni í gegnum sumarið. Það var mín upplifun en það voru einhverjar sýningar þar sem manni leið eins og línan væri ekki til staðar. Að öðru leyti var margt gott. Ég er búin að vera á því að öll þessi atriði til að fá níu fyrir tölt sem dæmi eigi ekki að þurfa og halda aðeins meira í einfaldleikann. Frekar að leyfa eðlisgæði tryppisins að ráða för heldur en einhver útfærsluatriði, það er mín skoðun. Kynbótadómararnir eiga að sjá hvaða hestur heldur á sér sjálfur það á ekki að þurfa að sleppa taumnum til að sýna þeim það,” segir Ólafur en hann telur að allir séu að gera sitt best bæði sýnendur og dómarar. “Ég held líka að það megi aðeins minnka álagið á dómarana og stytta dagana. Það er ekki heil brú í því að það sé verið að dæma hross frá átta á morgnanna til kannski tíu á kvöldin. Það er óeðlileg krafa en maður veit sjálfur hvernig þetta er eftir langan dag og þú ert þreyttur eftir daginn þá eru meiri líkur á að þú takir ekki réttar ákvarðanir,” bætir Ólafur við að lokum en hann telur að þegar öllu er á botninn hvolft þá er það hrossið sem heillar upp í brekkuna sem verður minnistæðast ekki endilega einhverjar tölur á blaði.

„Langar okkur öllum á Feti að bjóða hestamönnum gleðilegra jóla og farsældar á nýju ári með jákvæðnina og dugnaðinn að vopni.“

Hvernig hagið þið jólunum? Við erum vön að borða rjúpu á jólunum í Garðabænum. Reynum að minnka álag í hesthúsinu með að setja eitthvað út í rúllu. Höfum graðhesta og einhverjar sparimerar inni.

En áramótunum? Um áramót gerum við vanalega hrossin aðeins svöng og gefum á gamlársdag, þá fara þau síður að hlaupa í látunum. Fljótlega eftir miðnætti er vanalega tekinn bíltúr um svæðið til að athuga hvort allt sé ekki í standi.