Hestar lesa í tilfinningar okkar gegnum lykt

Hestamenn hafa jafnan haldið því fram að hestar geti fundið lyktina af ótta, en ný vísindarannsókn hefur nú staðfest þetta. Rannsóknin, sem birtist í vísindaritinu PLOS One nú í janúar, sýnir fram á að lykt af fólki sem upplifir ótta hefur mælanleg áhrif á bæði hegðun og líkamsstarfsemi hesta. Markmiðið var að kanna hvort hestar gætu greint mismunandi tilfinningalegt ástand manna eingöngu út frá lykt og hvort sú lykt hefði áhrif á viðbrögð þeirra við umhverfinu.

Framkvæmd rannsóknarinnar

Til rannsóknarinnar voru 43 hestar notaðir. Til að safna lyktarsýnum fengu rannsakendur sjálfboðaliða til að horfa á kvikmyndir sem kölluðu fram sterkar tilfinningar; annars vegar hryllingsmyndir til að framkalla ótta og hins vegar gamanmyndir til að framkalla gleði. Svita var safnað úr handarkrikum þátttakenda á bómullarpúða á meðan á áhorfinu stóð.

Hestarnir voru síðan látnir þefa af púðunum í stýrðum aðstæðum. Til að mæla áhrifin voru lagðar fyrir þá þrjár mismunandi prófanir:

• Nálgunarpróf (Human approach test): Kannað var hversu viljugir hestarnir voru til að nálgast og snerta manneskju.
• Óvænt áreiti (Suddenness test): Viðbrögð hestanna við skyndilegu hljóði eða hreyfingu voru mæld
• Nýjungapróf (Novelty test): Fylgst var með hvernig hestarnir könnuðu nýjan hlut í umhverfinu.

Niðurstöður og áhrif á þjálfun

Niðurstöðurnar voru afgerandi. Þegar hestarnir fundu lyktina af „ótta“ sýndu þeir marktækt meiri streituviðbrögð en þegar þeir fundu lykt af „gleði“ eða hlutlausri lykt.

Helstu niðurstöður voru:

• Aukin vökulni og streita: Hestar sem fundu óttalyktina voru fljótari að bregðast við óvæntu áreiti og mældist hjartsláttur þeirra hærri.
• Minni samstarfsvilji: Hestarnir voru tregari til að nálgast manneskjuna og snertu hana sjaldnar ef þeir fundu lykt af ótta.
• Meiri varfærni: Þeir eyddu meiri tíma í að stara á nýja hluti í umhverfinu, sem bendir til aukinnar árvekni (e. vigilance) og óöryggis.

Rannsakendur telja að um sé að ræða svokallað „tilfinningasmit“ (e. emotional contagion) milli tegunda. Þetta þýðir að hesturinn „smitast“ af tilfinningaástandi knapans í gegnum efnafræðileg skilaboð í svitanum.

Fyrir hestamenn undirstrikar þetta mikilvægi þess að hafa stjórn á eigin tilfinningum, því hesturinn les ekki bara í líkamstjáningu okkar og raddbeitingu, heldur finnur hann á lyktinni hvernig okkur líður.